Το επόμενο όπλο που θα αγοράσει η Ελλάδα θα πρέπει να κάνει την Ευρώπη να χρειαστεί την Ελλάδα
Του Σάι Γκαλ, Το Βήμα
Η πραγματική δοκιμασία της συμφωνίας αεράμυνας «Ασπίδα του Αχιλλέα» ύψους 3,035 δισεκατομμυρίων ευρώ μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ ξεκινά με το τέλος των παραδόσεων.
Η συμφωνία προβλέπει περίπου 750 εκατομμύρια ευρώ, σχεδόν το ένα τέταρτο, για το αμυντικό και τεχνολογικό οικοσύστημα της Ελλάδας. Σε αυτήν συμμετέχουν 19 ελληνικές εταιρείες και παρέχεται μια εγχώρια παραγωγική βάση με εξαγωγικό δυναμικό.
Αλλά η κοινή χρήση εργασίας δεν είναι έλεγχος. Η διαρκής απόδοση της Ελλάδας είναι η εξουσία που διατηρεί η βιομηχανία της για να παράγει, να συντηρεί, να τροποποιεί και να πουλάει πέρα από την αρχική παραγγελία.
Στις 20 Οκτωβρίου, ο Υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας ανακοίνωσε σχέδια για τη θέσπιση νομοθετικής ρύθμισης ενός ελάχιστου 25% του μεριδίου της ελληνικής βιομηχανίας σε κάθε πρόγραμμα εξοπλισμών και για τη δυνατότητα της Ελλάδας να συνάπτει συμβάσεις εξαγωγής αμυντικού εξοπλισμού μεταξύ κυβερνήσεων (G2G) ως πωλητής. Κανένα από τα δύο μέτρα δεν έχει θεσπιστεί. Η νόμιμη συμμετοχή δεν πρέπει να μετατραπεί σε συγκαλυμμένα αντισταθμιστικά οφέλη.
Ένα μερίδιο εργασίας 25% που περιορίζεται σε συναρμολόγηση χαμηλής αξίας μπορεί να έχει μικρότερη σημασία από ένα μερίδιο 10% που εξασφαλίζει μηχανική επάρκεια, σχεδιαστική εξουσία, ευθύνη αναβάθμισης και εξαγωγικό έργο. Τα ποσοστά μετρούν τη δραστηριότητα, όχι την ισχύ.
Η Ασπίδα του Αχιλλέα προσφέρει ήδη μια πιο ουσιαστική δοκιμασία. Η πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική της συνδυάζει το David’s Sling και το SPYDER της Rafael με το BARAK MX της IAI. Σύμφωνα με τη συμφωνία, ελληνικές εταιρείες θα αναπτύξουν το κεντρικό λογισμικό διοίκησης και ελέγχου με ισραηλινή τεχνολογική υποστήριξη. Ο ελληνικός πηγαίος κώδικας που προκύπτει , συμπεριλαμβανομένων των επακόλουθων τροποποιήσεων και προσθηκών, θα παραμείνει υπό αποκλειστικό ελληνικό έλεγχο. Αυτή η εξουσία αφορά το ελληνικό σύστημα διοίκησης και όχι την ιδιόκτητη τεχνολογία των ισραηλινών αναχαιτιστών. Η Αθήνα πρέπει να επεκτείνει αυτό το μοντέλο καθορισμένου εθνικού ελέγχου σε εξαρτήματα, συντήρηση, αναβαθμίσεις, μηχανική και δικαιώματα εξαγωγής όπου το επιτρέπουν οι υπάρχουσες συμφωνίες.
Η ελληνική βιομηχανική συμμετοχή στην τέταρτη φρεγάτα γαλλικής κατασκευής ορίστηκε στο 25%, από περίπου 12% στο αρχικό πρόγραμμα. Ο Δένδιας έχει συνδέσει το έργο με τη μεταφορά τεχνολογίας, την παραγωγή και τη μετάβαση της Ελλάδας από πελάτη σε συμπαραγωγό. Η ελληνική ONEX και η νοτιοκορεατική Hanwha Ocean έχουν συμφωνήσει για τοπικές κατασκευές, εξαγωγές και περιφερειακή υποστήριξη, μετατρέποντας ενδεχομένως τα ελληνικά ναυπηγεία σε περιφερειακό κόμβο.
Στις 14 Οκτωβρίου, Έλληνες και Ινδοί αξιωματούχοι άμυνας συζήτησαν κοινές βιομηχανικές και τεχνολογικές πρωτοβουλίες, δίνοντας στην Αθήνα περιθώριο να διαπραγματευτεί τα δικαιώματα σχεδιασμού και την κοινή χρήση εργασίας από την αρχή. Το F-35, αντίθετα, παρέχει προηγμένη μαχητική ικανότητα χωρίς ελληνική άδεια σχεδιασμού ή το δικαίωμα τροποποίησης και ανάπτυξης του αεροσκάφους.
Χτίζεται ισχυρός αμυντικός άξονας μεταξύ Ελλάδας και Ινδίας! Η κίνηση Δένδια και η γεωπολιτική απάντηση στη συνεργασία Τουρκίας–Πακιστάν
Η ευρωπαϊκή καταγωγή δεν προσδίδει ελληνική κυριαρχία.
Ένας Ευρωπαίος προμηθευτής μπορεί να αφήσει την Ελλάδα με μικρή εξουσία επί της αγοράς του. Υπό τους κατάλληλους όρους, ένας μη Ευρωπαίος προμηθευτής μπορεί να παρέχει μηχανική ευθύνη, βάθος κατασκευής, εξαγωγικό έργο και συμμετοχή στην επόμενη γενιά.
Σε αντίθεση με τη Γαλλία, η οποία βρίσκεται ήδη εντός της βιομηχανικής βάσης της Ευρώπης, οι ισραηλινές, νοτιοκορεατικές και ινδικές εταιρείες έχουν έναν επιπλέον λόγο να εκτιμούν την Ελλάδα: έναν βιομηχανικό κόμβο της ΕΕ και του ΝΑΤΟ που προσφέρει εξειδικευμένη βιομηχανία, εθνικές παραγγελίες, κεφάλαια, μηχανική ικανότητα και πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές.
Για το Ισραήλ, η Ελλάδα προσφέρει ένα περαιτέρω πλεονέκτημα: μια υφιστάμενη δέσμευση προμηθειών, συμφωνημένη βιομηχανική συμμετοχή και καθιερωμένη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας με την Αθήνα και τη Λευκωσία σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο.
Η δανειακή διευκόλυνση SAFE (Security Action for Europe) ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ της ΕΕ για τις αμυντικές προμήθειες από τα κράτη μέλη έχει οικονομικές συνέπειες για αυτές τις διακρίσεις. Τα επιλέξιμα προϊόντα απαιτούν γενικά τουλάχιστον το 65% της αξίας των εξαρτημάτων να προέρχεται από την ΕΕ, την Ουκρανία ή τις χώρες της ΕΖΕΣ του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Σε κατηγορίες που περιλαμβάνουν την αεροπορική και πυραυλική άμυνα, οι ανάδοχοι πρέπει επίσης να διαθέτουν εξουσιοδότηση για την ανάπτυξη του προϊόντος χωρίς βέτο τρίτης χώρας. Μια εταιρεία εγκατεστημένη στην ΕΕ υπό ισραηλινό έλεγχο μπορεί να συμμετάσχει, υπό την επιφύλαξη των προβλεπόμενων εγγυήσεων και όρων επιλεξιμότητας.
Πέρα από την κατανομή των 787,7 εκατομμυρίων ευρώ που θα διαθέσει η Ελλάδα στο πλαίσιο του προγράμματος SAFE, υπάρχουν οι προμήθειες σε ολόκληρη την ευρύτερη ευρωπαϊκή εγκατάσταση. Το SAFE χρηματοδοτεί τις προμήθειες και όχι την απεριόριστη έρευνα και ανάπτυξη, αλλά αυτές οι παραγγελίες μπορούν να δικαιολογήσουν επενδύσεις σε μηχανική, κατασκευή, εξαρτήματα, υποστήριξη κύκλου ζωής και από κοινού αναπτυγμένες δυνατότητες που υποστηρίζονται από καθορισμένα βιομηχανικά δικαιώματα. Η Ελλάδα μπορεί να κατασκευάσει ό,τι θα αγοράσουν και άλλοι Ευρωπαίοι με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
Η Ελλάδα μπορεί να εξασφαλίσει δικαιώματα σχεδιασμού, παραγωγής και εξαγωγής σε συστήματα που ενσωματώνουν ισραηλινή τεχνολογία, ενώ το Ισραήλ αποκτά ευρωπαϊκή παραγωγική ικανότητα και πρόσβαση σε προμήθειες που χρηματοδοτούνται από το SAFE σε ολόκληρη την ΕΕ, όπου τα εν λόγω συστήματα πληρούν τις απαιτήσεις του προγράμματος.
Το David’s Sling αναπτύχθηκε από κοινού με τις Ηνωμένες Πολιτείες και η πώλησή του στη Φινλανδία απαιτούσε την αμερικανική έγκριση. Το Arrow 3, που αναπτύχθηκε μέσω εκτεταμένης συνεργασίας ΗΠΑ-Ισραήλ, απαιτούσε την ίδια έγκριση πριν από την πώλησή του στη Γερμανία. Και τα δύο παρέχουν εξαιρετική στρατιωτική ικανότητα, αλλά εκθέτουν τους περιορισμούς που δημιουργούνται όταν η ανάπτυξη, η παραγωγή και τα νόμιμα δικαιώματα εξαρτώνται από έναν μόνο εταίρο.
Η Ελλάδα δεν έχει κανένα λόγο να αναπαράγει αυτή την εξάρτηση από το Ισραήλ. Το Ισραήλ έχει κάθε λόγο να κατανοήσει την αντίρρηση.
Η Αθήνα μπορεί να γίνει ευρωπαϊκός κόμβος παραγωγής και εξαγωγών για την ισραηλινή αεροπορική και πυραυλική άμυνα, ξεκινώντας με καθορισμένες αρμοδιότητες μηχανικής και κατασκευής στο BARAK MX και επεκτείνοντας, όπου το επιτρέπουν τα υπάρχοντα δικαιώματα, σε αδειοδοτημένες εργασίες στο Iron Dome, το David’s Sling και το Arrow. Αυτά τα συστήματα λειτουργούν υπό διαφορετικά καθεστώτα πνευματικής ιδιοκτησίας και εξαγωγών, συμπεριλαμβανομένων των αμερικανικών απαιτήσεων έγκρισης, όπου ισχύουν. Η παραγωγή στην Ελλάδα δεν μπορεί να παρακάμψει αυτούς τους περιορισμούς ή να προσδώσει επιλεξιμότητα SAFE.
Το πρόγραμμα BARAK 8 με την Ινδία συνδύαζε την κοινή ανάπτυξη και παραγωγή με μια σημαντική αγορά για την IAI. Η IAI στη συνέχεια ανέπτυξε το BARAK MX ως ξεχωριστή αρχιτεκτονική αεράμυνας, χρηματοδοτώντας το ανεξάρτητα και διατηρώντας μεγαλύτερο έλεγχο στην τεχνολογία, την ανάπτυξη και τις εξαγωγές της. Η συνεργασία σε μια γενιά δεν απαιτεί την παραίτηση από τον έλεγχο της επόμενης.
Το Ισραήλ και η Ελλάδα μπορούν να εφαρμόσουν αυτήν την αρχή στην επόμενη γενιά αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας της Ευρώπης. Τα νέα συστήματα πρέπει να σχεδιαστούν χωρίς τις αμερικανικά ελεγχόμενες τεχνολογίες και τις εξαρτήσεις έγκρισης που περιορίζουν ορισμένα υπάρχοντα όπλα. Το Ισραήλ μπορεί να τα αναπτύξει ανεξάρτητα και να κατασκευάσει ευρωπαϊκές παραλλαγές στην Ελλάδα ή να τα αναπτύξει από κοινού με την ελληνική και ευρωπαϊκή βιομηχανία από την αρχή. Και οι δύο οδοί επεκτείνουν την ευρωπαϊκή παραγωγική ικανότητα και την πρόσβαση στην αγορά του Ισραήλ, συνδυάζοντας την τεχνολογία και την επιχειρησιακή του εμπειρία με την ελληνική μηχανική και κατασκευή.
Η υπάρχουσα ισραηλινή πνευματική ιδιοκτησία παραμένει ισραηλινή. Τα δικαιώματα σε ευρωπαϊκές παραλλαγές και συστήματα που αναπτύσσονται από κοινού πρέπει να συμφωνηθούν εκ των προτέρων, διασφαλίζοντας την ελληνική εξουσία επί του σχεδιασμού, της ανάπτυξης, της παραγωγής, των αναβαθμίσεων, της υποστήριξης του κύκλου ζωής και των εξαγωγών, διατηρώντας παράλληλα την ελευθερία του Ισραήλ να αναπτύσσει και να εμπορεύεται τις δικές του εκδόσεις. Οι Ευρωπαίοι εταίροι πρέπει επίσης να διαθέτουν επαρκή εξουσία σχεδιασμού για να πληρούν τις απαιτήσεις του SAFE, όπου εφαρμόζεται. Σχεδιασμένα εξαρχής για τα ευρωπαϊκά δίκτυα διοίκησης, τη διαλειτουργικότητα και τις απαιτήσεις προμηθειών, αυτά τα συστήματα θα καταστούν αναπόσπαστο μέρος της αμυντικής αρχιτεκτονικής της Ευρώπης και όχι μια άλλη κατηγορία εισαγωγών.
Τα ελληνικά αποθέματα πρέπει πρώτα να εξυπηρετούν την ετοιμότητα της Ελλάδας. Για το Ισραήλ, η ελληνική παραγωγή προσθέτει δυναμικότητα σε καιρό πολέμου, η διατήρηση της οποίας θα ήταν ασύμφορη στο εσωτερικό σε καιρό ειρήνης. Οι συμβάσεις πρέπει να ρυθμίζουν την δεσμευμένη παραγωγή, τις κατανομές αποθεμάτων, την αυξημένη δυναμικότητα, τις άδειες εξαγωγής και τις προτεραιότητες παραγωγής εάν και οι δύο χώρες αντιμετωπίσουν καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Αυτές οι αποφάσεις πρέπει να ληφθούν πριν από τον πόλεμο, όχι κατά τη διάρκειά του.
Η ίδια παραγωγική βάση μπορεί να επεκτείνει την εμβέλειά της σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο. Η Κύπρος, ήδη πελάτης της ισραηλινής αεράμυνας, αντιμετωπίζει πολλές από τις ίδιες περιφερειακές απειλές και έχει λάβει δάνειο SAFE ύψους 1,18 δισεκατομμυρίων ευρώ. Με ξεχωριστές πιστώσεις SAFE, κοινό θέατρο επιχειρήσεων και ζήτηση από δύο πελάτες της ΕΕ, η Ελλάδα και η Κύπρος μπορούν να παράσχουν μια περιφερειακή βάση για την ελληνική βιομηχανία ώστε να προμηθεύει την ευρύτερη ευρωπαϊκή αγορά.
Το επόμενο όπλο που θα αγοράσει η Ελλάδα πρέπει να αφήσει στην ελληνική βιομηχανία την εξουσία να αναπτύξει, να κατασκευάσει, να αναβαθμίσει και να εξάγει ό,τι θα χρειαστεί στη συνέχεια η Ευρώπη.