Κάποτε, σε μια Ελλάδα που μοίραζε ακόμη τις γυναίκες με το «ζύγι» της προίκας και τις κλείδωνε πίσω από τους τοίχους της κουζίνας, προσγειώθηκε ένα κορίτσι από το Σικάγο: Η Μάργκαρετ Εξ ου και η σύγκρουση εντός του ΠΑΣΟΚ για τα γυναικεία ζητήματα δεν ήταν βελούδινη. Ήταν μάχη χαρακωμάτων. Από τη μία πλευρά βρισκόταν η παραδοσιακή, πατριαρχική νοοτροπία πολλών στελεχών – ναι, ακόμη και αυτοαποκαλούμενων «προοδευτικών» – που θεωρούσαν ότι τα δικαιώματα των γυναικών ήταν «δευτερεύοντα ζητήματα» μπροστά στην οικονομική ανάπτυξη ή την εθνική ανεξαρτησία. «Έχουμε σοβαρότερα πράγματα να ασχοληθούμε τώρα», όπως έλεγαν ψιθυρίζοντας στους διαδρόμους στο Καστρί και στη Χαριλάου Τρικούπη. Η Μαργαρίτα, όμως, δεν μάσησε τα λόγια της, ούτε υποχώρησε μπροστά στην κομματική πειθαρχία. Αντιμετώπισε την εσωκομματική αντίδραση με στρατηγική. Συνδύαζε την αδιαμεσολάβητη βάση και την έξυπνη αξιοποίηση της επιρροής της στον Ανδρέα. Και ο Ανδρέας τότε ήταν πανίσχυρος… Αντί, λοιπόν, να εγκλωβιστεί στα γραφεία της Χαριλάου Τρικούπη, πήρε την ΕΓΕ και βγήκε στους δρόμους, στα χωριά, στις επαρχιακές πόλεις. Δημιούργησε ένα αυτόνομο, μαζικό γυναικείο κίνημα που δεν μπορούσε να αγνοήσει καμία κυβέρνηση. Όταν οι υπουργοί εξέφραζαν επιφυλάξεις για το κόστος ή τις κοινωνικές αντιδράσεις από την κατάργηση της προίκας, εκείνη τους έφερνε αντιμέτωπους με χιλιάδες οργανωμένες γυναίκες. Γυναίκες, που απαιτούσαν το αυτονόητο. ► Όταν ο Ανδρέας συνάντησε τη Μαργαρίτα: Ο έρωτας, η πολιτική, το ΠΑΣΟΚ και το φεμινιστικό κίνημα Η μεγαλύτερή της επιτυχία ήταν ότι κατάφερε να «επιβάλει» την ατζέντα της στον ίδιο τον Ανδρέα Παπανδρέου, χρησιμοποιώντας τον ως την τελική ασπίδα απέναντι στους συντηρητικούς του κόμματος. Ήξερε πώς να του εξηγήσει ότι η «Αλλαγή» χωρίς τις γυναίκες θα ήταν μια μισή, μια ανάπηρη μεταρρύθμιση. Ακόμη κι όταν το 1985 χρειάστηκε να συγκρουστεί με το βαθύ θρησκευτικό κατεστημένο για τη νομιμοποίηση των αμβλώσεων, η Μαργαρίτα λειτούργησε ως πολιορκητικός κριός. Ήταν τότε που παρέκαμψε τους φοβικούς κομματικούς μηχανισμούς, πήγε η ίδια στον Αρχιεπίσκοπο Σεραφείμ και «καθάρισε» εκείνη τη μάχη. Άφησε τους εμβρόντητους υπουργούς να τρέχουν πίσω από τις εξελίξεις. Δεν υπήρξε διακοσμητική. Ήταν η Μαργαρίτα Παπανδρέου που τα έκανε όλα αυτά. Έφυγε σε ηλικία 103 ετών αφήνοντας μια μεγάλη παρακαταθήκη έπειτα από αγώνες για τα δικαιώματα των γυναικών. Μια πολιτική προσωπικότητα που χρησιμοποίησε τη θέση της όχι για να απολαύσει τα προνόμια της εξουσίας, αλλά για να εκβιάσει την πρόοδο από ένα πολιτικό σύστημα που, αν το άφηνες μόνο του, θα προτιμούσε να κοιμάται τον ύπνο του δικαίου.
