Σε αιχμηρή ανάρτηση προχώρησε η πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Ρένα Δούρου, σπάζοντας ένα διαχρονικό κοινωνικό ταμπού και καλώντας τις γυναίκες να μιλήσουν ανοιχτά για την εμμηνόπαυση και τις έμφυλες προκαταλήψεις.
Αφορμή για την παρέμβασή της στάθηκε το βιβλίο της Μπρουκ Σιλντς «Δεν επιτρέπεται να γεράσεις» και η ανησυχητική διαπίστωση ότι μόλις ένας στους πέντε γυναικολόγους έχει λάβει εξειδικευμένη εκπαίδευση για την εμμηνόπαυση, παρά το γεγονός ότι αφορά το σύνολο του γυναικείου πληθυσμού.
Η προσωπική εμπειρία και η έλλειψη ενημέρωσης
Η Ρένα Δούρου αναφέρθηκε στη δική της εμπειρία, σημειώνοντας πως θεωρεί τον εαυτό της τυχερό καθώς βιώνει τη συγκεκριμένη περίοδο με σχετικά ήπια συμπτώματα -«ούτε βεντάλια δεν έχω χρειαστεί μέχρι σήμερα», έγραψε χαρακτηριστικά- έχοντας δίπλα της έναν υποστηρικτικό σύντροφο.
Ωστόσο, στάθηκε ιδιαίτερα στις γυναίκες που δεν έχουν την ίδια αντιμετώπιση: εκείνες που αντιμετωπίζουν έντονες δυσκολίες, δεν διαθέτουν οικονομική ευχέρεια ή υποστηρικτικό περιβάλλον, και συνεχίζουν να εισπράττουν την απαξίωση ότι τα συμπτώματά τους είναι «στο μυαλό τους» ή απλώς «θέμα ηλικίας».
Οι παραινέσεις στις γυναίκες και ο αγώνας κατά των στερεοτύπων
Η Ρένα Δούρου απηύθυνε σαφές κάλεσμα προς όλες τις γυναίκες:
- Να διεκδικήσουν το δικαίωμα να μιλούν χωρίς ντροπή για την υγεία τους και να μη σωπαίνουν μπροστά στα κοινωνικά στερεότυπα.
- Να αλλάξουν νοοτροπία: Υπογράμμισε ότι «άλλαξαν οι αιώνες, αλλά δεν άλλαξαν όσο θα έπρεπε οι αντιλήψεις», στηλιτεύοντας το γεγονός ότι η εμφάνιση, ο τόνος της φωνής, η ηλικία και η αυτοπεποίθηση μιας γυναίκας σχολιάζονται συχνά πολύ περισσότερο από τις ιδέες ή το έργο της.
- Να διεκδικήσουν πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα: Τόνισε την ανάγκη για οργανωμένη ενημέρωση και ιατρική υποστήριξη μέσα από το δημόσιο σύστημα υγείας, ώστε η εμμηνόπαυση να αντιμετωπίζεται ως φυσιολογικό στάδιο της ζωής και όχι ως περιθωριοποιημένο ζήτημα.
«Ε ρε τι έχω να ακούσω…»
Η ανάρτηση έκλεισε με μια δηκτική σημείωση της κ. Δούρου, η οποία σχολίασε τις αντιδράσεις που αναμένεται να προκαλέσει η δημόσια τοποθέτησή της: «Ε, ρε τι έχω να ακούσω, από φίλους και “φίλους”, για την… εμμηνοπαυσιακή πρόεδρο», αφήνοντας σαφείς αιχμές για τον σεξισμό και τον ηλικιακό ρατσισμό που εξακολουθούν να διαπερνούν τη δημόσια σφαίρα.
Το κείμενο της ανάρτησή της αναφέρει:
«Οι γυναίκες γινόμαστε αόρατες καθώς μεγαλώνουμε. Η κοινωνία μάς εκπαιδεύει να πιστεύουμε ότι η αξία μας συνδέεται με τη νεότητα, την ομορφιά και την ικανότητά μας να ανταποκρινόμαστε στις προσδοκίες των άλλων.»
Δυστυχώς, δεν μου ήταν καθόλου δύσκολο να την πιστέψω.
Δεν έχω αποκτήσει παιδιά. Δεν έχω προσπαθήσει να μοιάζω νεότερη από την ηλικία μου. Και έχω περάσει σχεδόν όλη την ενήλικη ζωή μου σε έναν χώρο όπου η εμφάνιση, η ηλικία, ο τόνος της φωνής και η αυτοπεποίθηση μιας γυναίκας σχολιάζονται συχνά περισσότερο από τις ιδέες της. Γι’ αυτό και δεν διάβαζα απλώς αυτές τις σελίδες. Σε αρκετές από αυτές ένιωθα ότι κάποιος περιέγραφε μια γνώριμη πραγματικότητα.
«Από μικρές μαθαίνουμε να αντιμετωπίζουμε το σώμα μας σαν ένα διαρκές έργο υπό διόρθωση.
Πόσο παράδοξο… Να μας ζητούν να νικήσουμε τον χρόνο και, την ίδια στιγμή, να μας κατηγορούν αν προσπαθήσουμε να το κάνουμε.»
«Όταν ένας άνδρας δείχνει αυτοπεποίθηση, θεωρείται ηγέτης. Όταν μια γυναίκα κάνει το ίδιο, συχνά χαρακτηρίζεται δύσκολη ή αλαζονική.»
Οι γυναίκες στον δημόσιο χώρο μαθαίνουμε νωρίς ότι υπάρχει ένα μέτρο που αλλάζει μόνο για εμάς. Αν υψώσεις τη φωνή σου, είσαι επιθετική. Αν δεν την υψώσεις, δεν έχεις πυγμή. Το όριο μετακινείται διαρκώς, αλλά μόνο για τις γυναίκες.
Και μετά ήρθε το απόσπασμα που περισσότερο από όλα με έκανε να σταματήσω το διάβασμα:
«Είναι η μία μελέτη μετά την άλλη που έχουν διαπιστώσει μια προκατάληψη λόγω φύλου στον ιατρικό τομέα, με αποτέλεσμα ο πόνος των γυναικών να μη λαμβάνεται σοβαρά υπόψη και, ως εκ τούτου, να μην ανακουφίζεται.»
Ίσως αυτή να είναι μία από τις πιο παλιές προκαταλήψεις απέναντι στις γυναίκες. Από την εποχή που ο πόνος τους αποδιδόταν στην «υστερία», μέχρι σήμερα, που οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι εξακολουθεί να υποτιμάται. Άλλαξαν οι αιώνες. Δεν άλλαξαν όσο θα έπρεπε οι αντιλήψεις.
Και λίγο παρακάτω:
«Μόνο ένας στους πέντε μαιευτήρες-γυναικολόγους έχει εκπαιδευτεί σε θέματα εμμηνόπαυσης, παρόλο που ο μισός πληθυσμός θα τη βιώσει κάποια στιγμή στη ζωή του.»
Τον τελευταίο καιρό συνειδητοποιώ όλο και περισσότερο πόσο τυχερή είμαι. Βιώνω την εμμηνόπαυση με σχετικά ήπια συμπτώματα — ούτε βεντάλια δεν έχω χρειαστεί μέχρι σήμερα — και έχω δίπλα μου έναν άνθρωπο που κατανοεί τι σημαίνει αυτή η μετάβαση. Και, βέβαια, έχω και τη φίλη μου την Olga Petsoglou, που ξέρει τα πάντα για την εμμηνόπαυση και δεν αφήνει καμία απορία αναπάντητη.
Ακριβώς γι’ αυτό θεωρώ ότι οφείλω να μιλάω. Για τις γυναίκες που περνούν την εμμηνόπαυση πολύ πιο δύσκολα. Για εκείνες που δυσκολεύονται οικονομικά, που δεν έχουν ένα υποστηρικτικό περιβάλλον ή έναν σύντροφο που να τις καταλαβαίνει, που δεν βρίσκουν εύκολα την ενημέρωση και τη φροντίδα που χρειάζονται και που συνεχίζουν να ακούν ότι «είναι στο μυαλό τους» ή ότι «έτσι είναι η ηλικία».
Γι’ αυτό και εδώ και καιρό έχω αποφασίσει να μιλάω για την εμμηνόπαυση με κάθε ευκαιρία, δημόσια και ιδιωτικά. Χαίρομαι που τον τελευταίο καιρό ολοένα και περισσότερες γυναίκες με ορατότητα –ηθοποιοί, τραγουδίστριες, δημοσιογράφοι– επιλέγουν να κάνουν το ίδιο. Αυτές οι φωνές έχουν σημασία, γιατί ανοίγουν μια συζήτηση που για δεκαετίες έμενε στο περιθώριο.
Το πραγματικό όμως ζητούμενο είναι να μη χρειάζεται καμία γυναίκα να σωπαίνει. Να μπορούν να μιλούν χωρίς φόβο και χωρίς ντροπή όλες οι γυναίκες. Και ιδιαίτερα εκείνες που δεν έχουν ορατότητα, που δυσκολεύονται οικονομικά ή που δεν διαθέτουν το υποστηρικτικό περιβάλλον που θα τις βοηθήσει να διεκδικήσουν τη φροντίδα και την κατανόηση που δικαιούνται.
Απολαύστε λοιπόν ελεύθερα και χωρίς ενοχές.
Υ.Γ. Μακάρι κάποτε τα αυτονόητα να γίνονται δημόσια συζήτηση, χωρίς να χρειάζεται μια διάσημη γυναίκα για να ανοίξει τον δρόμο.
Υ.Γ. 2. Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη μπροστά σε έναν υπέροχο πίνακα της Φαίδρας Καζαντζάκη, με θέμα τη λαϊκή αγορά — ανθρώπους, κίνηση, χρώματα, όλη τη ζωντάνια της καθημερινής πόλης. Η Φαίδρα είναι μια νέα δημιουργός που κοιτάζει την πόλη και τους ανθρώπους της με τη δική της ξεχωριστή ματιά. Την παρακολουθώ από μικρή και, μπορεί να μη τη βλέπω όσο θα ήθελα, αλλά τη χαίρομαι πολύ καθώς μεγαλώνει, προχωρά και δημιουργεί.
Υ.Γ. 3. Και τώρα που το σκέφτομαι… Ε, ρε τι έχω να ακούσω, από φίλους και «φίλους», για την… εμμηνοπαυσιακή πρόεδρο!