Τις θέσεις και τις προτάσεις της επί του σχεδίου νόμου για την κρατική και στεγαστική αρωγή μετά από φυσικές καταστροφές κατέθεσε η ΕΛΑΣ στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης.Η συνολική πρότασή μας στηρίζεται σε τρεις κεντρικές παρεμβάσεις:
- Εθνικό Σύστημα Αποκατάστασης Καταστροφών, το οποίο θα συνδέει οργανικά την πρώτη αρωγή, την προσωρινή στέγαση, τη στεγαστική αποκατάσταση, την αποκατάσταση των υποδομών και του φυσικού περιβάλλοντος, τη στήριξη της τοπικής οικονομίας και τη μείωση του μελλοντικού κινδύνου.
- Εθνικό Ταμείο Αποκατάστασης Καταστροφών, με πολυετή χρηματοδοτικό προγραμματισμό, ελάχιστο εγγυημένο αποθεματικό, διαφανή κριτήρια κατανομής και αυτόματο μηχανισμό αναπλήρωσης των πόρων, χωρίς νέο ειδικό φόρο.
- Ρητή και δεσμευτική κατοχύρωση της αρχής «Αποκαθιστούμε Καλύτερα – Build Back Better», ώστε η αποκατάσταση να μην αποτελεί μια απομονωμένη διαδικασία αποζημίωσης και επαναφοράς στην προηγούμενη κατάσταση, αλλά να συνδέεται με την επιστημονική εκτίμηση κινδύνου, τα Ειδικά Σχέδια Πρόληψης, τις δομές Πολιτικής Προστασίας των ΟΤΑ και την ταχεία υλοποίηση των αναγκαίων αντιπλημμυρικών, αντιδιαβρωτικών και λοιπών έργων προστασίας.
Παράλληλα, προτείνουμε:
- κοινωνικά κριτήρια και καθολική προσβασιμότητα για τα άτομα με αναπηρία και τις ευάλωτες ομάδες,
- ενιαίο ψηφιακό φάκελο, υπεύθυνο υπόθεσης και δωρεάν υποστήριξη των ευάλωτων πληγέντων,
- δεσμευτικές προθεσμίες για αυτοψίες, εγκρίσεις και καταβολή των ενισχύσεων,
- οριστική και δίκαιη ρύθμιση του εργασιακού καθεστώτος των εργαζομένων ΙΔΟΧ, στις δύο Γενικές Γραμματείες του ΥΚΚΠΠ που θα τερματίζει την εργασιακή τους επισφάλεια,
- μόνιμη στελέχωση των αρμόδιων υπηρεσιών και των ΟΤΑ με εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό,
- δημόσιο πίνακα προόδου για κάθε μεγάλη καταστροφή, διαφάνεια και εξωτερική θεσμική εποπτεία.
Εν κατακλείδι, απαιτείται ένα ολοκληρωμένο, επαρκώς χρηματοδοτούμενο και διαφανές σύστημα, που θα εξασφαλίζει την άμεση και δίκαιη στήριξη των πληγέντων, τη μόνιμη στελέχωση των αρμόδιων υπηρεσιών και των ΟΤΑ και την ανθεκτική ανασυγκρότηση, με βάση την επιστημονική εκτίμηση κινδύνου, την τρωτότητα κάθε περιοχής και τον σχεδιασμό πρόληψης και Πολιτικής Προστασίας. Η εφαρμογή του πρέπει να αξιολογείται με δημόσιους, μετρήσιμους δείκτες και ανεξάρτητο θεσμικό έλεγχο· διαφορετικά, το νομοσχέδιο θα παραμείνει μια αναδιοργάνωση των διοικητικών διαδικασιών και όχι εγγύηση ουσιαστικής αποκατάστασης που μειώνει την τρωτότητα και ενισχύει την ανθεκτικότητα απέναντι στις επόμενες καταστροφές.