Η επικείμενη παρουσία του Ντόναλντ Τραμπ στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα αποτελεί, σύμφωνα με τον Τούρκο δημοσιογράφο και αναλυτή Μουράτ Γετκίν, σαφές μήνυμα πολιτικής στήριξης προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Ο Γετκίν εκτιμά ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν μεταβαίνει απλώς στην τουρκική πρωτεύουσα για μια τυπική νατοϊκή συνάντηση, αλλά για να δείξει σε συμμάχους και αντιπάλους ότι η σχέση του με τον Τούρκο πρόεδρο παραμένει ενεργή και λειτουργική.
Αφορμή για την ανάλυσή του αποτέλεσαν οι δηλώσεις του Τραμπ κατά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε. Ο Αμερικανός πρόεδρος, όταν ρωτήθηκε για την παρουσία του στη Σύνοδο της Άγκυρας, φέρεται να είπε: «Πηγαίνω για τον Ερντογάν». Ερωτηθείς για τη σχέση του με τον Τούρκο πρόεδρο, απάντησε: «Ο Ερντογάν είναι μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα, αλλά κι εγώ. Τα πάμε καλά».
Κατά τον Γετκίν, αυτή η φράση ήταν ίσως «το πιο ρεαλιστικό κομπλιμέντο» που θα μπορούσε να απευθύνει ένας Αμερικανός πρόεδρος σε έναν Τούρκο ηγέτη. Το μήνυμα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι Τραμπ και Ερντογάν έχουν ακόμη ανοιχτά ζητήματα να προωθήσουν μαζί.
Το «δώρο» για το KAAN
Το πιο ουσιαστικό σημείο της ανάλυσης αφορά το τουρκικό μαχητικό πέμπτης γενιάς KAAN. Ο Γετκίν υποστηρίζει ότι ο Τραμπ αναμένεται να μεταβεί στην Άγκυρα με ένα «σπουδαίο δώρο» για τον Ερντογάν, το οποίο, σύμφωνα με τουρκικά δημοσιεύματα, αφορά την άρση του αμερικανικού εμποδίου στην προμήθεια κινητήρων General Electric F110.
Οι συγκεκριμένοι κινητήρες θεωρούνται κρίσιμοι για την εξέλιξη του προγράμματος KAAN, καθώς χωρίς αυτούς το τουρκικό μαχητικό δεν μπορεί να περάσει στην παραγωγή.
Ο Γετκίν τονίζει ότι, εφόσον επιβεβαιωθεί η αμερικανική έγκριση, πρόκειται για τη σημαντικότερη πρακτική εξέλιξη υπέρ της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας στο πλαίσιο της Συνόδου του ΝΑΤΟ.
Τι ζήτησε ο Τραμπ από τον Ερντογάν στην κρίση Ισραήλ – Ιράν
Ο Τούρκος αναλυτής αποδίδει ιδιαίτερη σημασία και σε μία ακόμη αναφορά του Τραμπ για τον ρόλο της Τουρκίας στην πρόσφατη κρίση Ισραήλ – Ιράν.
Σύμφωνα με τη δήλωση που παραθέτει ο Γετκίν, ο Τραμπ είπε ότι η Τουρκία ήταν ένας από τους ισχυρότερους υποψηφίους για εμπλοκή στον πόλεμο με το Ιράν και ότι θα μπορούσε ακόμη και να ταχθεί στο πλευρό της Τεχεράνης, καθώς ο Ερντογάν «δεν είναι μεγάλος οπαδός του Ισραήλ».
Ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να πρόσθεσε ότι ζήτησε από τον Ερντογάν να μείνει έξω από τον πόλεμο και πως ο Τούρκος πρόεδρος το έκανε.
Κατά τον Γετκίν, αυτή η δήλωση δείχνει ότι η Ουάσιγκτον αποδίδει μεγάλη σημασία όχι μόνο σε όσα κάνει η Τουρκία, αλλά και σε όσα αποφεύγει να κάνει. Η μη εμπλοκή της Άγκυρας στη σύγκρουση θεωρείται, σύμφωνα με την ανάλυσή του, στοιχείο που ενίσχυσε την αξία της Τουρκίας στα μάτια της αμερικανικής ηγεσίας.
Η αεράμυνα της Τουρκίας και το ΝΑΤΟ
Στην ίδια ανάλυση, ο Γετκίν σημειώνει ότι η κρίση Ισραήλ – Ιράν ανέδειξε και τις αδυναμίες της τουρκικής αεράμυνας.
Υποστηρίζει ότι η Τουρκία χρειάστηκε τη στήριξη των νατοϊκών δυνατοτήτων, ιδίως μέσω συστημάτων Patriot και SAMP/T, προκειμένου να ενισχύσει την προστασία της. Αυτό, κατά τον ίδιο, δείχνει ότι η Άγκυρα παραμένει κρίσιμος σύμμαχος για το ΝΑΤΟ, αλλά και ότι η τουρκική άμυνα εξακολουθεί να έχει σημαντικές εξαρτήσεις από τη Συμμαχία.
Ο Γετκίν επισημαίνει επίσης την αντίφαση που, όπως υποστηρίζει, βλέπει η Άγκυρα στη στάση των συμμάχων: από τη μία ζητούν από την Τουρκία μεγαλύτερο ρόλο απέναντι στη Ρωσία, την τρομοκρατία και την παράνομη μετανάστευση, και από την άλλη καθυστερούν κρίσιμα εξοπλιστικά προγράμματα, όπως τα Eurofighter.
Η παραδοχή Φιντάν
Κεντρικό σημείο της ανάλυσης αποτελεί και η δήλωση του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, ότι οι κινητήρες για τα F-35 και το KAAN παραμένουν μπλοκαρισμένοι λόγω αναστολής αδειών στο Κογκρέσο των ΗΠΑ.
Ο Φιντάν είχε αναφέρει ότι η παραγωγή του KAAN μπορεί να ξεκινήσει όταν ολοκληρωθούν οι άδειες και φτάσουν οι κινητήρες.
Ο Γετκίν επισημαίνει ότι αυτή ήταν η πρώτη φορά που Τούρκος αξιωματούχος παραδέχθηκε τόσο καθαρά πως το πρόγραμμα KAAN εξαρτάται από την έγκριση των Ηνωμένων Πολιτειών για την προμήθεια των κινητήρων.
Οι προσδοκίες της Άγκυρας
Σύμφωνα με τον Τούρκο αναλυτή, οι πρώτες παρτίδες του KAAN θα χρειαστούν δεκάδες κινητήρες F110. Η προμήθειά τους, όπως εκτιμά, θα επιτρέψει στην Τουρκία να προχωρήσει στον πρώτο στόλο των νέων μαχητικών και ταυτόχρονα να κερδίσει χρόνο για την ανάπτυξη εγχώριου κινητήρα.
Ωστόσο, ο Γετκίν εμφανίζεται πιο συγκρατημένος στο θέμα των F-35. Παρότι η Άγκυρα συνεχίζει να επιδιώκει την επιστροφή της στο πρόγραμμα, εκτιμά ότι αυτός ο στόχος δεν έχει ουσιαστική προοπτική στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ.
Το συμπέρασμα της ανάλυσης είναι σαφές: για την Τουρκία, το μεγάλο κέρδος από τη Σύνοδο δεν θα είναι τα F-35, αλλά το ξεμπλοκάρισμα των κινητήρων του KAAN. Και για τον Ερντογάν, η παρουσία Τραμπ στην Άγκυρα λειτουργεί ως πολιτική νομιμοποίηση, μήνυμα στήριξης και πιθανή αφετηρία για ένα νέο κεφάλαιο στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.
Cumhuriyet: Η Άγκυρα δεν αναμένει λύσεις για τα F-35 στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ
Λίγο πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, η οποία αναμένεται να φέρει στο ίδιο τραπέζι τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον Ντόναλντ Τραμπ, η αντιπολιτευόμενη εφημερίδα Τζουμχουριέτ υποστηρίζει ότι στην τουρκική πρωτεύουσα δεν υπάρχει προσδοκία πως θα επιλυθούν τα σημαντικότερα ανοιχτά ζητήματα με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στα F-35, στα εκσυγχρονισμένα F-16 και στους κινητήρες του τουρκικού μαχητικού KAAN, χωρίς όμως να αναμένονται ουσιαστικές αποφάσεις κατά τη διάρκεια της Συνόδου.
Το εμπόδιο των S-400 στα F-35
Η ανάλυση υπενθυμίζει ότι η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα των F-35 το 2019 λόγω της προμήθειας των ρωσικών S-400, ενώ αναφέρεται στις πρόσφατες δηλώσεις του Αμερικανού πρέσβη στην Άγκυρα, Τομ Μπάρακ, ο οποίος είχε αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο επίλυσης του ζητήματος μέσα στους επόμενους μήνες.
Όπως σημειώνεται, ο Μπάρακ είχε δηλώσει ότι: «Πιστεύω ότι αυτό το θέμα θα λυθεί μέσα στους επόμενους 4 ή 6 μήνες».
Εκκρεμότητες και για τα F-16 και το KAAN
Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι οι αμερικανοτουρκικές εκκρεμότητες δεν περιορίζονται στα F-35.
Υπενθυμίζει ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να αναμένει την ολοκλήρωση της συμφωνίας για τα F-16 Block 70 Viper, παρά την προκαταβολή που έχει ήδη καταβληθεί, ενώ σημειώνει ότι εξακολουθεί να εκκρεμεί και η έγκριση του αμερικανικού Κογκρέσου για τους κινητήρες που προορίζονται για την πρώτη παρτίδα παραγωγής του εθνικού μαχητικού KAAN.
«Ο Τραμπ έχει τη βούληση», αλλά υπάρχουν νομικά εμπόδια
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται η Τζουμχουριέτ, στην Άγκυρα εκτιμούν ότι η προσωπική στάση του Ντόναλντ Τραμπ δεν αρκεί για να αλλάξει την κατάσταση.
Ειδικότερα, για το ζήτημα των F-35, πηγές που επικαλείται η εφημερίδα αναφέρουν ότι: «Ο Τραμπ έχει τη βούληση». Ωστόσο, επισημαίνουν ότι ο αμερικανικός Νόμος περί Εξουσιοδότησης Εθνικής Άμυνας (NDAA) εξακολουθεί να αποτελεί το βασικό θεσμικό εμπόδιο για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα.
Η ίδια εκτίμηση διατυπώνεται και για τα υπόλοιπα ανοιχτά ζητήματα, καθώς δεν αναμένονται συγκεκριμένα βήματα ούτε για τα F-16 ούτε για τους κινητήρες του KAAN, αν και δεν αποκλείεται να υπάρξουν νέες πρωτοβουλίες συνεργασίας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας.