*Του Στρατή Χαραλάμπους Αντγου(ΠΒ) ε.α. emprosnet
Η Τουρκία, υπό τον Ερντογάν, ακολουθώντας πιστά τη στρατηγική που έχει χαραχθεί, σε βάρος της Ελλάδας και της Κύπρου, προχώρησε, εκτός από την πάγια αναθεωρητική πολιτική της και τις πρακτικές αμφισβητήσεις της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων, στην προσπάθεια δημιουργίας νομικού υπόβαθρου για να στηρίξει το αμφιλεγόμενο και κατακριτέο απ’ όλα τα διεθνή μέσα και οργανώσεις σχέδιο της «Γαλάζιας Πατρίδας». Συγκεκριμένα το «Εθνικό Κέντρο Ερευνών του Δικαίου της Θάλασσας» του Πανεπιστημίου της Άγκυρας (ιδρυθέν το 2010) προχώρησε στη σύνταξη νόμου με τον οποίο παρέχονται οι εξουσίες στον πρόεδρο, αναφορικά με τη χάραξη των ορίων των Θαλασσίων ζωνών στη Μαύρη θάλασσα, στο Αιγαίο και την Ανατ. Μεσόγειο. Ο νόμος αυτός, που εισήχθη στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής αλλά οι απαιτούμενες ενέργειες μετατέθηκαν για το φθινόπωρο, αποτελεί συνέχεια της δημοσίευσης στην Ωκεανογραφική επιτροπή της UNESCO, τον Απρίλιο του 2025 από την Τουρκία, του Χάρτη Θαλάσσιων Οικονομικών δραστηριοτήτων στον οποίο χαράχθηκαν όρια που διχοτομούν το Αιγαίο. Ιδιαίτερο σημείο του νόμου αναφέρει ότι «…η Τουρκία δεν θα δεχθεί χωρικά ύδατα στο Αιγαίο πέραν των 6 μιλίων…» με αναφορά στην απόφαση της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995 (Casus Belli).
Το Δίλημμα που έθεσε ο Πρόεδρος Trump
Στο μεταβαλλόμενο και ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής, αφενός λόγω του πολέμου με το Ιράν και τη σύγκρουση του Ισραήλ με τις φίλο- ιρανικές δυνάμεις σε Λίβανο, Υεμένη και Γάζα και αφετέρου με την προβληματική λειτουργία των Στενών του Ορμούζ (από τα οποία διακινείται μεγάλο μέρος πετρελαίου και LNG) (1) η οποία θα συνεχίσει να υπάρχει και μετά την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η Τουρκία επιθυμεί να καταστεί ρυθμιστικός παράγοντας για τη ασφάλεια των χωρών και ενεργειακός κόμβος, προωθώντας αγωγούς και διαδρόμους εμπορίου μέσα από το έδαφος της ( Βλέπε Χάρτη) .
Βέβαια παραμένει ένα βασικό πρόβλημα, η αντιπαλότητα με το Ισραήλ, η οποία δεν έχει οδηγήσει στη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων, ούτε στην παύση της συνεργασίας των υπηρεσιών πληροφοριών αλλά ούτε και στη διακοπή των ροών πετρελαίου από το τουρκικό λιμάνι Ceyhan. Το μεγάλο δίλημμα για τον πρόεδρο Ερντογάν είναι η «δημόσια σύσταση του προέδρου Trump να ενταχθούν στο σχέδιο των συμφωνιών Abraham το Πακιστάν, η Τουρκία, η Σ. Αραβία, η Αίγυπτος, η Ιορδανία και το Κατάρ». Μέχρι στιγμής μόνο το Πακιστάν δημόσια αρνήθηκε, οι υπόλοιποι δεν έχουν εκφράσει γνώμη και κυρίως ο «ιδανικός και ισχυρός ηγέτης κατά τον πρόεδρο Trump» (2) και φίλος πρόεδρος της Τουρκίας Ερντογάν. Γνωρίζει πολύ καλά ο πρόεδρος Ερντογάν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα σημάνει και το πολιτικό του τέλος, ανεξάρτητα με το χρόνο διεξαγωγής των εκλογών και τη χρησιμοποίηση της δικαστικής εξουσίας για τη διάσπαση του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης(CHP). Το μεγάλο τούτο δίλημμα που τέθηκε στον πρόεδρο Ερντογάν μπορεί προσωρινά να το παρακάμψει, χρησιμοποιώντας την ιδιαίτερη σχέση του με το πρόεδρο Trump κατά τη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα 7-8 Ιουλίου 2026, αλλά υπάρχουν οι παρακάτω εξελίξεις που αποτελούν εμπόδια στα σχέδια του:
-Η στρατηγική συνεργασία Ισραήλ-Ελλάδας και Κύπρου η οποία επεκτείνεται και στους τομείς της ενέργειας (3) και των μεταφορών (σχέδιο IMEC) και αποτελεί έναν από τους ανασταλτικούς παράγοντες για την επιθυμία της Τουρκίας να καταστεί ενεργειακός κόμβος.
-Ηυπογραφείσα συμφωνία SOFA (Status of Forces Agreement) από τους ΥΠΑΜ Γαλλίας (4) και Κύπρου και η επιβεβαίωση της με δηλώσεις από τους δύο προέδρους, κατά την τελευταία άτυπη σύνοδο των ηγετών της Ε.Ε. στη Λευκωσία.
-Η αστάθεια που επικρατεί στο Ιράκ, παρά την εκλογή πρωθυπουργού ο οποίος προσπαθεί να συμβιβάσει τις επιδιώξεις των διαφόρων παρατάξεων και να εντάξει τις φίλο- ιρανικές δυνάμεις και τις δυνάμεις των Κούρδων (Pesmerga) στον τακτικό στρατό μέχρι το Σεπτέμβριο, που λήγει η αποστολή των δυνάμεων κατά του Ισλαμικού κράτους.
-Η αβεβαιότητα που επικρατεί για το σχέδιο ειρήνευσης με το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK), παρά τις πρωτοβουλίες του οδικού χάρτη των επτά σημείων και της ανακήρυξης του φυλακισμένου Οτζαλάν σε ρυθμιστή και κύριο μεσολαβητή, με στόχο να αποδυναμωθούν οι άλλοι κούρδοι πολιτικοί. Τούτο επηρεάζει την κατάσταση στη Συρία και στο Β. Ιράκ αλλά και τα πιθανά εκλογικά ποσοστά του κυβερνητικού κόμματος AKP.
-Η διαφαινόμενη πρόθεση του Ισραήλ να δημιουργήσει μια μεγάλη μόνιμη ζώνη ασφαλείας από τη Μεσόγειο κατά μήκος των συνόρων του με Λίβανο και Συρία. Η μόνιμη παρουσία των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων θα αποστερήσει την Τουρκία(5) από την απόκτηση ελέγχου σε όλη τη συριακή επικράτεια, με ότι αυτό συνεπάγεται για τα ενεργειακά-αμυντικά κλπ.
-Η δραστηριοποίηση της Ρωσίας στη Συρία στον τομέα του εκσυγχρονισμού των στρατιωτικών υποδομών.
-Η ικανότητα ή όχι του Ιράν, μετά την επικράτηση της ειρήνης, να ελέγχει τις εξελίξεις στο Ιράκ-Λίβανο-Γάζα-Υεμένη.
-Η προσπάθεια της Τουρκίας να δημιουργήσει άξονα κατά του Ισραήλ με τη Σ. Αραβία, την Αίγυπτο και το Πακιστάν , ώστε να εξουδετερώσει την συνεργασία Ισραήλ-ΗΑΕ -Μπαχρέιν (οι δυο τελευταίες χώρες μετέχουν στη συμφωνία Abraham). Η οποία εκτείνεται από τη Συρία μέχρι τη Solaliland, την οποία αναγνώρισε επίσημα το Ισραήλ
Το φιλόδοξο σχέδιο της Τουρκίας(6) για τη χάραξη νέων αγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου, εξαρτάται τα μέγιστα από την απάντηση στο δίλημμα που έβαλε ο πρόεδρος Trump και έχει άμεση σχέση με την κατάσταση της τουρκικής οικονομίας(το Μάρτιο του 2026 τα συναλλαγματικά αποθέματα μειώθηκαν κατά 43 δις δολ. για να στηριχθεί η τουρκική λίρα) και τη δυνατότητά της να υποστηρίξει τέτοια σχέδια. Πληροφορίες από τα ΜΜΕ αναφέρουν ότι προτάθηκε η στήριξης της από τις ΗΠΑ, μέσω της συνεργασίας των δύο κεντρικών τραπεζών (swap), ώστε να μειωθεί ο πληθωρισμός, να σταματήσει η κατρακύλα της τουρκικής λίρας για να διευκολυνθεί η επανεκλογή του Ερντογάν.
Στη Δυτική Θράκη συνεχίζεται αμείωτη η προσπάθεια της Τουρκίας για χειραγώγηση της Ελληνικής Μουσουλμανικής Μειονότητας. Τούρκοι επίσημοι επισκεπτόμενοι την περιοχή δεν διστάζουν να εκφωνούν εμπρηστικούς λόγους και να δημιουργούν κλίμα ανησυχίας. Παράλληλα όσοι συντάσσονται με την Ελληνική έννομη τάξη προπηλακίζονται, όπως έγινε κατά του νόμιμου τοποτηρητή Μουφτή Ξάνθης σε τζαμί κατά τη διάρκεια της προσευχής. Το επεισόδιο έχει μεταφερθεί στις δικαστικές αίθουσες και καλείται η Ελληνική δικαιοσύνη να εφαρμόσει το νόμο. Παράλληλα η καθυστέρηση διορισμού Μουφτήδων στη Ξάνθη και στην Κομοτηνή, δίνει τη δυνατότατα στους παράνομους Μουφτήδες σε συνεργασία με τις παράνομες οργανώσεις και με τις οδηγίες του Τουρκικού Προξενείου Κομοτηνής να προωθούν τα σχέδια της Τουρκίας, τα οποία έχουν ενταχθεί σε ένα ευρύτερο σχέδιο επηρεασμού και πολιτικής εκμετάλλευσης των μουσουλμανικών κοινοτήτων στα Βαλκάνια (Ρούμελη), με όχημα τη γλώσσα, την εκπαίδευση και τις πολιτιστικές δραστηριότητες.
Συμπεράσματα
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω σε συνδυασμό με τις οργισμένες αντιδράσεις των Τούρκων επισήμων στις πρωτοβουλίες της Ελλάδας και της Κύπρου και στην ελληνική πρωτοβουλία στη Λιβύη για έναρξη συζητήσεων χάραξης ΑΟΖ, προκύπτει ότι η «πομφόλυγα της Γαλάζιας Πατρίδας» και η προσπάθεια για δημιουργία νομικού υπόβαθρου (αν και δεν έχει ισχύ στις διεθνείς σχέσεις) γίνεται απλούστατα για να επιβάλει η Τουρκία καθεστώς αμφισβήτησης στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Με στόχο να αποθαρρύνονται οι μεγάλες εταιρείες να εμπλακούν σε σχέδια στα οποία δεν λαμβάνει μέρος και να προωθεί τους δικούς της σχεδιασμούς μέσω της επικράτειας της.
Η επικείμενη σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα 28-29 Ιουνίου, εν μέσω των προθέσεων των ΗΠΑ να αποδεσμεύσουν δυνάμεις από την Ευρώπη, του συνεχιζόμενου πολέμου Ουκρανίας-Ρωσίας, το σχεδιασμό του ΝΑΤΟ για δημιουργία δύο νέων στρατηγείων στην Τουρκία (ένα χερσαίο στην Ν.Α. Τουρκία και ένα ναυτικό στην Κωνσταντινούπολη), την ήδη σύναψη διμερών αμυντικών συνεργασιών μεταξύ αμυντικών εταιρειών της Τουρκίας και εταιρειών χωρών του ΝΑΤΟ (Ιταλία, Βέλγιο, Ισπανία ), αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η Ελλάδα δεν θα πρέπει να δεχθεί τη δημιουργία χερσαίου στρατηγείου στην Ν. Α. Τουρκία, οι δυνατότητες του οποίου μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατά της Κύπρου και των Ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο. Στη σύνοδο αυτή η Τουρκία, υποστηριζόμενη από τον Γ.Γ. του ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ θα προσπαθήσει να άρει τις όποιες αντιρρήσεις υπάρχουν για την ένταξη της στα αμυντικά σχέδια της Ε.Ε. και παράλληλα να διευκολύνει την ειδική σχέση που επιδιώκει, για να επωφεληθεί οικονομικά.
Υπό αυτές τις συνθήκες και με δεδομένη την επικρατούσα γεωπολιτική αστάθεια και με άγνωστες τις εξελίξεις στον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν και τα αποτελέσματα που θα φέρει η ειρήνη (7), η πρωτοβουλία του Γ.Γ. του ΟΗΕ για συνάντηση 5+1 τον επόμενο μήνα για το Κυπριακό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθόσον υπάρχουν νέα δεδομένα στο τραπέζι: Η Κύπρος έχει καταστεί «προκεχωρημένη βάση» της Ε.Ε. , η Τουρκία (8) αυξάνει την ήδη μεγάλη στρατιωτική της παρουσία στα Κατεχόμενα, έχει υπογράψει με το Ηνωμένο Βασίλειο συμφωνίας στρατηγικής συνεργασίας (την ζήσαμε στη Συρία και προωθείται στο Ιράκ) και τελευταία θυμήθηκε τη Συνθήκη εγγυήσεως του 1960 και το άρθρο 5 της συμφωνίας του ΝΑΤΟ. Η μέχρι τώρα πληροφορίες από τα ΜΜΕ δείχνουν φραστικές αλλαγές στις προϋποθέσεις που θέτει ο πρόεδρος του Ψευδοκράτους, με στόχο την έναρξη ουσιαστικών συνομιλιών «δύο ισότιμων μερών», θέτοντας στο περιθώριο τα καταδικαστικά ψηφίσματα του ΣΑ/ΟΗΕ, δηλαδή να εξομοιωθεί το θύμα με το θύτη.
Επίλογος
Η Τουρκία πιστή στην εφαρμογή της στρατηγικής της και εκμεταλλευόμενη το γεωπολιτικό πλεονέκτημα που της παρέχει η γεωγραφική της θέση, προσπαθεί να θέσει υπό «ομηρεία» και να «χειραγωγήσει» την πορεία των Ε/Τ σχέσεων και την επίλυση του Κυπριακού, με τον «νόμο που θα κατατεθεί», συνέχεια του casus belli, που από το 1995 αποτρέπει τις Ελληνικές κυβερνήσεις να ασκήσουν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Χώρας. Η επίκληση «των ήρεμών νερών» και οι διακηρύξεις τύπου Αθηνών (που ουδέποτε τηρούνται από την Τουρκία), έχει διαπιστωθεί ότι βλάπτουν τα Εθνικά συμφέροντα και ουσιαστικά ωφελούν την αναθεωρητική Τουρκία. Η οποία προσπαθεί να «μπει από το παράθυρο» στην Ε. Ε. χρησιμοποιώντας την στρατιωτική της ισχύ και ταυτόχρονα να καταστεί ρυθμιστής της ασφάλειας των χωρών της Μέσης Ανατολής.
Η πιστή εφαρμογή της Συνθήκης της Λωζάνης, του Συντάγματος και των Νόμων, χωρίς καθυστερήσεις και πολιτικές σκοπιμότητες αποτελεί αναγκαιότητα για την αποτροπή των τουρκικών σχεδιασμών στη Δυτική Θράκη. Δεν μένει τίποτα άλλο για την Ελλάδα και την Κύπρο παρά να συνεχίσουν να «κτίζουν» συμμαχίες, να προωθούν πολιτικές αποτροπής στα πεδία της διπλωματίας, ενέργειας κλπ. και ταυτόχρονα να ενισχύουν την αποτρεπτική τους δυνατότατα , ώστε να αποθαρρύνεται ο πιθανός εισβολέας.
1. Σε όλες τις δηλώσεις των Ιρανών επισήμων διαφαίνεται η προσπάθεια καθιέρωσης ελέγχου για τα πλοία σε συνεργασία με το Ομάν, όταν αποκατασταθεί η ειρήνη στην περιοχή και ταυτόχρονα η διαφαινόμενη απειλή σε κάθε περίοδο κρίσης να χρησιμοποιούνται τα Στενά σαν μοχλός πίεσης για την επίτευξη των επιδιώξεων του ιρανικού καθεστώτος με απρόβλεπτες συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία.
2. Στο ίδιο μήκος κύματος με τον πρόεδρο των ΗΠΑ κινείται και ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Άγκυρα και ειδικός απεσταλμένος του Trump για Συρία, Λίβανο και πρόσφατα για το Ιράκ, Tom Barrack, ο οποίος στο διπλωματικό φόρουμ της Αττάλειας δήλωσε ότι «…βλέπει συνεργασία της Τουρκίας με το Ισραήλ από την Κασπία μέχρι τη Μεσόγειο..τα δημοκρατικά καθεστώτα δεν έχουν θέση στη Μέση Ανατολή…».
3. Η πρόσφατη υπογραφή συμφωνίας μεταξύ των υπουργών ενέργειας ΗΠΑ-Ισραήλ-Ελλάδας και Κύπρου για ίδρυση στο Χιούστον του Τέξας «Κέντρο ενέργειας της Ανατ. Μεσογείου» , αποτελεί σημαντικό βήμα.
4. Η αντιπαλότητα Γαλλίας-Τουρκίας έχει ξεκινήσει από τη δεκαετία του 2010 με τη στήριξη της δεύτερης των ισλαμικών πραξικοπημάτων στις χώρες του Σαχέλ κατά των φίλο γαλλικών κυβερνήσεων.
5. Στην προσπάθεια της η Τουρκία να εισχωρήσει στη Μέση Ανατολή και να παρακάμψει το Ισραήλ αποκτώντας επαφή με Χαμάς, Χούτι κλπ. , είναι το σχέδιο για την αναβίωση της σιδηροδρομικής γραμμής που να συνδέει την Τουρκία με τους ιερούς τόπους (Μέκκα-Μεδίνα)(hejaz railway), μέσω Συρίας -Ιορδανίας.
6.Πληροφορίες από τα ΜΜΕ αναφέρουν: Σύνδεση της Βασόρας με τα τουρκικά σύνορα (παλαιό σχέδιο) και παράλληλα με τον αγωγό Κιρκούκ-Τζευχάν, Αγωγός φυσικού αερίου Κατάρ-Σ. Αραβία-Ιορδανία-Συρία-Τουρκία .Αγωγός φυσικού αερίου Τουρκμενιστάν-Κασπία-Αζερμπαϊτζάν-Γεωργία-Τουρκία, Σύνδεση πηγών πετρελαίου Β.Α. Συρίας με αγωγό από Κιρκούκ.
7. Τα ΜΜΕ αναφέρουν ότι συμφωνήθηκε η υπογραφή MOU μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, το οποίο θέτει τις βάσεις για μια μεγάλης διάρκειας εκεχειρία σε όλα τα μέτωπα, με άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και σταδιακή αποδέσμευση των δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίωνσε δυτικές τράπεζες (ήδη τα ΗΑΕ αποδέσμευσαν 3 δις δολ. από το σύνολο των 20 δις). Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα συζητηθεί στη συνέχεια, με την προϋπόθεση ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα.
8. Το σύνολο της οικονομικής βοήθειας της Τουρκίας προς τα Κατεχόμενα για το 2026 ανέρχεται σε 20, 7 δις Τ.Λ. (453 εκ. δολ.) από τα οποία τα 9,65 δις Τ.Λ. (211 εκ δολ.) θα δοθούν για την άμυνα. Παράλληλα προωθείται η κατασκευή καλωδίου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας στα Κατεχόμενα, ώστε να μην εξαρτάται από την εταιρεία της Κύπρου.
* Ο Στρατής Χαραλάμπους Αντγος(ΠΒ) ε.α. είναι Μέλος της Ε.Λ.Μ.