Ωστόσο, η χρονική συγκυρία της αποχώρησής του προσδίδει και έντονη πολιτική διάσταση στην εξέλιξη, καθώς έρχεται στον απόηχο των αποκαλύψεων και των διώξεων που συνδέονται με υπόθεση διαφθοράς σε πολεοδομικές υπηρεσίες
Για σχεδόν επτά χρόνια ο αναπληρωτής καθηγητής Γεωγραφίας και Περιφερειακού Σχεδιασμού του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου μαζί με τον αείμνηστο υφυπουργό Νίκο Ταγαρά, βρέθηκε στον πυρήνα των πολεοδομικών και χωροταξικών θεμάτων του ΥΠΕΝ, έχοντας άμεση εμπλοκή σε όλες τις μεγάλες νομοθετικές πρωτοβουλίες που προωθήθηκαν από το 2019 μέχρι σήμερα στους τομείς αυτούς. Διετέλεσε πρόεδρος των τριών κεντρικών γνωμοδοτικών οργάνων του ΥΠΕΝ: του Κεντρικού Πολεοδομικού Συμβουλίου (ΚΕΣΥΠΟΘΑ), του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής (ΚΕΣΑ) και του Κεντρικού Συμβουλίου Χωροταξίας (ΚΕΣΥΧΩΘΑ). Παράλληλα, ο γενικός γραμματέας είχε τη δυνατότητα να εισηγείται ο ίδιος, αντί των αρμόδιων υπηρεσιακών στελεχών, στα τρία αυτά συμβούλια, διαμορφώνοντας σε σημαντικό βαθμό τη θέση που το υπουργείο επρόκειτο να τηρήσει σε κάθε υπό εξέταση ζήτημα.
Για αυτό και μέχρι πρόσφατα δεν ήταν λίγοι εκείνοι που μετά την απώλεια του Νίκου Ταγαρά θεωρούσαν τον Ευθύμη Μπακογιάννη ως τη φυσική συνέχεια της πολιτικής που ακολουθήθηκε τα τελευταία χρόνια στον χώρο της χωροταξίας και της πολεοδομίας. Η γνώση των εκκρεμών μεταρρυθμίσεων, η συμμετοχή του σε όλες τις κρίσιμες αποφάσεις και η άμεση εμπλοκή του στα μεγάλα ζητήματα του χαρτοφυλακίου είχαν καλλιεργήσει την εντύπωση ότι θα μπορούσε να αναλάβει ακόμη πιο κεντρικό ρόλο στη νέα εποχή του υπουργείου.
Η υπόθεση απέκτησε μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς η έρευνα των αρχών φέρεται να αγγίζει και το οικογενειακό του περιβάλλον. Μεταξύ των προσώπων που περιλαμβάνονται στη δικογραφία και έχουν απασχολήσει την έρευνα συγκαταλέγονται ο πρώην προϊστάμενος της Πολεοδομίας Κηφισιάς, ο οποίος συνδέεται συγγενικά με τον Ευθύμιο Μπακογιάννη μέσω της αδελφής του, καθώς και η σύζυγός του Μίνα Χατζηαθανασίου, μηχανικός και γενική γραμματέας του Δήμου Γαλατσίου.
Από το περιβάλλον του πρώην γενικού γραμματέα επισημαίνεται ότι στις πολυσέλιδες αναφορές και τα στοιχεία της δικογραφίας δεν υπάρχει, μέχρι στιγμής, οποιαδήποτε αναφορά που να τον αφορά προσωπικά ή να τον συνδέει με τις υπό διερεύνηση πράξεις. Σε κάθε περίπτωση, η δικαστική διερεύνηση της υπόθεσης βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και τα τελικά συμπεράσματα θα προκύψουν από την αξιολόγηση του συνόλου του αποδεικτικού υλικού από τις αρμόδιες αρχές.
Ενδεικτικό των κυβερνητικών προθέσεων που φαίνεται να διαμορφώνονται για το μέλλον των ΥΔΟΜ είναι το γεγονός ότι στο σχέδιο του νέου Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας, το οποίο βρίσκεται στη Βουλή, δεν περιλαμβάνονται οι διατάξεις του άρθρου 94 του «Καλλικράτη» που κατοχυρώνουν τις αρμοδιότητες των δήμων σε θέματα πολεοδομίας, έκδοσης οικοδομικών αδειών και ελέγχου της δόμησης.
Η αποκάλυψη του νέου κυκλώματος στις πολεοδομίες επαναφέρει στο προσκήνιο ένα διαχρονικό πρόβλημα της δημόσιας διοίκησης, αυτό της διαφθοράς και της αθέμιτης επιρροής στη λήψη αποφάσεων. Παρά τις διαδοχικές θεσμικές παρεμβάσεις και την ψηφιοποίηση διαδικασιών, φαινόμενα διαπλοκής εξακολουθούν να εμφανίζονται σε κρίσιμους τομείς που συνδέονται με τη διαχείριση της γης, την έκδοση οικοδομικών αδειών και την υλοποίηση επενδύσεων.
Σοβαρές παρατυπίες και ενδείξεις αδικαιολόγητου πλουτισμού σε υπαλλήλους Υπηρεσιών Δόμησης αποκαλύπτουν οι έλεγχοι της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας για τη διετία 2023-2024.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, σε τρεις περιπτώσεις υπαλλήλων Πολεοδομίας εντοπίστηκαν τραπεζικές καταθέσεις συνολικού ύψους 350.483 ευρώ που δεν δικαιολογούνταν από τα δηλωμένα εισοδήματά τους, ενώ σε ελέγχους δηλώσεων «πόθεν έσχες» διαπιστώθηκαν αδήλωτοι τραπεζικοί λογαριασμοί, ακίνητα, οχήματα και μετοχές.
Το 2024 οι καταγγελίες για πολεοδομικές υποθέσεις αυξήθηκαν κατά 32%, φτάνοντας τις 123 έναντι 93 το 2023. Παράλληλα, η Αρχή συνέχισε και πέρσι ελέγχους σε υπηρεσίες Δόμησης, στην Κρήτη και σε νησιά του Αιγαίου.
Οι υποθέσεις με αδικαιολόγητα περιουσιακά στοιχεία διαβιβάστηκαν στις εισαγγελικές αρχές, στο Ελεγκτικό Συνέδριο και στην ΑΑΔΕ, ενώ τα στοιχεία αναδεικνύουν τις χρόνιες παθογένειες που εξακολουθούν να ταλανίζουν τις πολεοδομικές υπηρεσίες της χώρας.
Τι φταίει για τα κυκλώματα
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Μηχανικών του δημοσίου (ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ) υποστηρίζει ότι το πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με οργανωτικές αλλαγές και μετακινήσεις αρμοδιοτήτων. Όπως επισημαίνει, τα φαινόμενα αυτά συνδέονται με χρόνιες παθογένειες, όπως η απουσία αδιάβλητων διαδικασιών επιλογής στελεχών ευθύνης, οι πολιτικές παρεμβάσεις στη λειτουργία των υπηρεσιών, η πολυνομία και η κακή νομοθέτηση, η αποδυνάμωση του δημόσιου ελέγχου στις οικοδομικές άδειες, η έλλειψη ουσιαστικής νομικής κάλυψης των υπαλλήλων, η υποστελέχωση των τεχνικών υπηρεσιών και οι πιέσεις που ασκούνται από ισχυρά οικονομικά συμφέροντα στη διαχείριση του χώρου και του περιβάλλοντος.
Η Μαριλένα Σούκουλη που από χθες τοποθετήθηκε στην θέση της υφυπουργού περιβάλλοντος αρμόδιας για θέματα χωροταξίας και πολεοδομίας αναλαμβάνει πλέον να διαχειριστεί αυτούς τους ανοιχτούς φακέλους σε μια συγκυρία κατά την οποία το ΥΠΕΝ καλείται όχι μόνο να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, αλλά και να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη σε έναν από τους πιο ευαίσθητους τομείς της δημόσιας διοίκησης.