Του Ηλία Φωτίου * Η Αρμενία νομίζει πως η Ρωσία την πρόδωσε, και η ΕΕ την αγοράζει φτηνά. Στις 7 Ιουνίου 2026, η Αρμενία ψήφισε. Κεντρικό διακύβευμα, η εύθραυστη ειρήνη με το Αζερμπαϊτζάν και το γεωπολιτικό δίλημμα, Ρωσία ή Ευρώπη. Τα κόμματα έχουν ανεβάσει τον τόνο σε υπαρξιακό επίπεδο, προειδοποιώντας ότι η λάθος ψήφος θέτει σε κίνδυνο την ίδια την επιβίωση της χώρας. Ο Νότιος Καύκασος δεν είναι περιοχή. Είναι σκακιέρα. Και στη σκακιέρα αυτή, η Αρμενία έχει πάντα τον ρόλο του πιονιού, ποτέ του παίκτη. Η τελευταία κίνηση έγινε στις Βρυξέλλες. Η Ursula von der Leyen τηλεφωνεί στον Pashinyan, ανακοινώνεται πακέτο 50 εκατομμυρίων, και η ΕΕ μιλά για «ισχυρότερη από ποτέ συνεργασία». Στη Μόσχα δεν χάθηκε το μήνυμα. Η απάντηση ήρθε γραπτή, επανεξέταση συμφωνιών φυσικού αερίου, πετρελαίου, διαμαντιών. Δύο μεγάλες δυνάμεις κάνουν τις κινήσεις τους. Η Αρμενία πληρώνει τα σπασμένα. Και τώρα καλείται να επιλέξει ποιον λογαριασμό θα πληρώσει πρώτη. Για να καταλάβουμε γιατί ο Pashinyan κοιτάει τις Βρυξέλλες, πρέπει να θυμηθούμε το φθινόπωρο του 2023. Το Ναγκόρνο-Καραμπάχ έπεσε σε 24 ώρες. Η Ρωσία, εγγυήτρια δύναμη, με ειρηνευτικά στρατεύματα επί τόπου δεν κούνησε δάχτυλο. Ούτε ένα τανκ. Ούτε μία σκληρή δήλωση. Αυτό ήταν το τέλος της ρωσικής αξιοπιστίας στον Νότιο Καύκασο. Όχι η στροφή Pashinyan προς την ΕΕ, αυτή ήταν απλώς η συνέπεια. Ο άνθρωπος δεν έγινε φιλοδυτικός από ιδεολογική μεταστροφή. Έγινε φιλοδυτικός γιατί ο παραδοσιακός του προστάτης τον άφησε να κοιτάει. Η Μόσχα τώρα αγανακτεί. Αλλά η αγανάκτηση αυτή έχει κάτι το υποκριτικό, δεν μπορείς να εγκαταλείπεις έναν σύμμαχο σε κρίση και μετά να απαιτείς αποκλειστική πίστη. Απέναντι σε αυτά, η ΕΕ προσφέρει 50 εκατομμύρια ευρώ. Και υποσχέσεις για visa liberalization που θα πάρει χρόνια. Και πρόσβαση σε αγορές για αρμενικά κονιάκ και ροδάκινα που κανείς στη Δύση δεν τα γνωρίζει και δεν τα περιμένει με ανυπομονησία. Τα 50 εκτμ. δεν είναι οικονομική βοήθεια. Είναι πολιτικό μήνυμα στην Μόσχα που στην ουσία λέει «αγγίξαμε τον δικό σου». Το κόστος αυτού του μηνύματος, αν η Ρωσία κλείσει τη στρόφιγγα, θα το μετράει το Ερεβάν σε κρύες κουζίνες και ανέργους μετανάστες που επιστρέφουν σπίτι χωρίς χρήματα. Η Αρμενία δεν είναι Ουκρανία. Είναι χειρότερα τοποθετημένη. Βορειοδυτικά η Τουρκία, επίσημα σύμμαχος του Αζερμπαϊτζάν και ιστορικός εχθρός. Ανατολικά το Αζερμπαϊτζάν, που μόλις απέδειξε ότι μπορεί να κάνει στρατιωτικές επιχειρήσεις χωρίς κόστος. Νότια το Ιράν, υπό κυρώσεις και απρόβλεπτο. Βόρεια η Γεωργία, η μόνη χερσαία διέξοδος προς Δύση, και αυτή ασταθής. Δεν υπάρχει δρόμος για αρμενικά προϊόντα προς ευρωπαϊκές αγορές που να μη διέρχεται από εχθρικό ή αναξιόπιστο έδαφος. Αυτό δεν το λύνει κανένα πακέτο Βρυξελλών. Μικρό χρήμα, μεγάλες υποσχέσεις, ανυπόφορη γεωπολιτική πίεση, και στο τέλος η χώρα στόχος μένει μόνη να διαχειριστεί τις συνέπειες. Το είδαμε στην Ουκρανία του 2013-2014. Το είδαμε στη Γεωργία του 2008, όπου η Δύση ενθάρρυνε, η Ρωσία αντέδρασε, και η Τιφλίδα πλήρωσε. Το μοτίβο δεν αλλάζει γιατί δεν υπάρχει λόγος να αλλάξει. Το κόστος, ποτέ δεν το πληρώνουν οι Βρυξέλλες. Ο Pashinyan τα ξέρει όλα αυτά. Παίζει ισορροπιστικό παιχνίδι με ελπίδα ότι η ΕΕ θα του δώσει αρκετή κάλυψη για να αντέξει τη ρωσική πίεση χωρίς να φτάσει σε ρήξη. Είναι στοίχημα. Όχι στρατηγική. Η Αρμενία αξίζει καλύτερη τύχη από το να γίνει το επόμενο πεδίο δοκιμής της ευρωπαϊκής επεκτατικής φιλοδοξίας. Μια χώρα που επέζησε γενοκτονίας, σοβιετικής αφομοίωσης και χαμένου πολέμου δεν χρειάζεται άλλους «φίλους» που θα εξαφανιστούν όταν ανέβει ο λογαριασμός. Τα 50 εκατομμύρια δεν αγοράζουν ασφάλεια. Αγοράζουν χρόνο. Και ο χρόνος στον Νότιο Καύκασο είναι το πιο ακριβό εμπόρευμα που υπάρχει. * Ο Ηλίας Φωτίου είναι δημοσιογράφος
Το Καραμπάχ και η προδοσία που δεν ειπώθηκε
50 εκατομμύρια και η αριθμητική της πραγματικότητας
Ας μιλήσουμε για αριθμούς. Η αρμενική οικονομία εξαρτάται από τη ρωσική αγορά εργασίας, περίπου 1,5 εκατομμύριο Αρμένιοι στη Ρωσία στέλνουν εμβάσματα που αντιστοιχούν σε διψήφιο ποσοστό του ΑΕΠ. Η ενέργεια έρχεται από τη Μόσχα. Το εμπόριο διέρχεται από δίκτυα που χτίστηκαν σε δεκαετίες σοβιετικής και μετασοβιετικής αλληλεξάρτησης.
Η γεωγραφία που δεν συγχωρεί
Η ίδια παγίδα, νέο θήραμα
Τελικά
Το πρωτότυπο άρθρο ανήκει στο Neostrategy.gr .