Ραγδαίες είναι οι διπλωματικές εξελίξεις στην Ουάσιγκτον και τη Μέση Ανατολή, καθώς ο Ειδικός Απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Συρία, Τομ Μπάρακ, αποχωρεί από τη θέση του. Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια κομβική συγκυρία, καθώς η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ προχωρά σταδιακά στην πλήρη αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων με τη Δαμασκό, μετά την πτώση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ.
Το Παρασκήνιο της Αποχώρησης και η Επαναλειτουργία της Πρεσβείας
Ο Λιβανοαμερικανός δισεκατομμυριούχος του real estate και επί σειρά ετών στενός σύμμαχος του Αμερικανού Προέδρου, ο οποίος είχε διατελέσει και πρόεδρος της επιτροπής ορκωμοσίας του Τραμπ το 2017, είχε διοριστεί στη θέση του Ειδικού Απεσταλμένου τον Μάιο του 2025. Ο διορισμός του είχε ακολουθήσει την ανακοίνωση της Ουάσιγκτον για την άρση των κυρίων κυρώσεων κατά της Δαμασκού, ενώ παράλληλα διατηρούσε και τον ρόλο του ως πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Τουρκία.
Η λήξη της θητείας του φαίνεται πως ανοίγει τον δρόμο για τη μόνιμη επιστροφή της αμερικανικής διπλωματικής αποστολής στο συριακό έδαφος. Σύμφωνα με πληροφορίες που είχαν μεταφερθεί νωρίτερα φέτος σε νομοθέτες από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, υπάρχει ένα ξεκάθαρο πλάνο σταδιακής προσέγγισης με σκοπό την πιθανή επαναλειτουργία της κλειστής αμερικανικής πρεσβείας στη Δαμασκό. Σημειώνεται ότι οι ΗΠΑ έχουν να διορίσουν επίσημο πρεσβευτή στη Συρία από την εποχή του Στίβεν Φορντ, ο οποίος αποχώρησε τον Φεβρουάριο του 2014.
Ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, επιβεβαίωσε το τέλος της θητείας του Μπάρακ με ανάρτησή του στην πλατφόρμα X/Twitter, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι ο έμπειρος διπλωμάτης θα παραμείνει στο στενό επιτελείο της κυβέρνησης:
«Ο Πρεσβευτής Τομ Μπάρακ διαδραμάτισε ανεκτίμητο ρόλο ως Ειδικός Απεσταλμένος μας στη Συρία. Αν και ο τίτλος αυτός εκπνέει, θα συνεχίσει να κατέχει ηγετικό ρόλο για την κυβέρνηση Τραμπ τόσο στη Συρία όσο και στο Ιράκ, όπου η τεχνογνωσία, οι σχέσεις του και η κατανόηση της ατζέντας “America First” θα συνεχίσουν να αποφέρουν νίκες για τη σπουδαία χώρα μας.»
Ambassador Tom Barrack has been and remains a central interlocutor on Syria, and key trusted hand on Iraq.
He will continue to play a vital role, not only as our Ambassador to the Republic of Türkiye, but also as we advance the President’s strategic cooperation with the…
— Secretary Marco Rubio (@SecRubio) May 30, 2026
Τα Επιτεύγματα της Θητείας Μπάρακ στη Μετα-Άσαντ Εποχή
Κατά τη διάρκεια της παρουσίας του στη θέση του ειδικού απεσταλμένου, ο Μπάρακ βρέθηκε στο επίκεντρο της διαμόρφωσης της νέας αμερικανικής στρατηγικής στη Συρία. Στο πλαίσιο των καθηκόντων του, επέβλεψε:
-
Τις διαδικασίες για την ελάφρυνση των οικονομικών κυρώσεων.
-
Τις πρωτοβουλίες ανοικοδόμησης της χώρας με τη συμμετοχή της Τουρκίας και των κρατών του Κόλπου.
-
Τη συνέχιση της συνεργασίας για την καταπολέμηση της τρομοκρατικής οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος (ISIS).
Παράλληλα, είχε ενεργή εμπλοκή στις διαβουλεύσεις ανάμεσα στη νέα συριακή κυβέρνηση και τις κουρδικές δυνάμεις, στηρίζοντας τις προσπάθειες σταθεροποίησης της διοίκησης του νέου Προέδρου της Συρίας, Αχμέντ αλ-Σάραα. Ο ίδιος ο Μπάρακ, μετά τη συνάντησή του με τον Σάραα στη Δαμασκό στις 17 Μαΐου, είχε περιγράψει τη Συρία ως ένα «εργαστήριο για μια νέα περιφερειακή συμμαχία που βασίζεται στη διπλωματία, την ενσωμάτωση και την ελπίδα για ολόκληρη την περιοχή».
Οι Έντονες Επικρίσεις και οι Αντιδράσεις των Κούρδων
Η θητεία του Τομ Μπάρακ, ωστόσο, δεν υπήρξε ανέφελη, καθώς βρέθηκε στο στόχαστρο έντονης κριτικής. Στον Λίβανο προκλήθηκαν σφοδρές αντιδράσεις μετά από δηλώσεις του κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, όπου κάλεσε τους δημοσιογράφους να συμπεριφέρονται με «εκπολιτισμένο» και όχι «ζωώδη» τρόπο.
Την ίδια στιγμή, οι Συροκούρδοι ηγέτες εξαπέλυσαν σκληρές κατηγορίες εναντίον του. Συγκεκριμένα, τον κατηγόρησαν ότι τρέφει μια υπερβολικά φιλοκυβερνητική στάση υπέρ της Δαμασκού, ασκώντας ασφυκτικές πιέσεις στις κουρδικές ομάδες ώστε να αποδεχθούν τους όρους που έθετε ο πρόεδρος Αχμέντ αλ-Σάραα.
Η αποχώρηση του Μπάρακ, ο οποίος αποτέλεσε τον τέταρτο Αμερικανό ειδικό απεσταλμένο στη Συρία τα τελευταία 12 έτη, σηματοδοτεί το τέλος μιας μεταβατικής περιόδου και την απαρχή μιας νέας, απευθείας διπλωματικής οδού μεταξύ Ουάσιγκτον και Δαμασκού.
Υπενθυμίζεται, ότι ο Μπάρακ είχε κατηγορηθεί από τους Ισραηλινούς, ότι λειτουργούσε ως κομιστής των τουρκικών συμφερόντων στην περιοχή παρά των αμερικανικών συμφερόντων.
Η ανατροπή με Τραμπ
Στην ανάρτηση που δημοσίευσε στις 31 Μαΐου 2026, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι ο Τομ Μπάρακ αναλαμβάνει επιπλέον καθήκοντα ως Ειδικός Προεδρικός Απεσταλμένος για τη Συρία και παράλληλα Ειδικός Προεδρικός Απεσταλμένος για το Ιράκ, ενώ παραμένει κανονικά πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Τουρκία.
Συγκεκριμένα έγραψε:
«Με χαρά ανακοινώνω ότι ο πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, ο οποίος έχει κάνει εξαιρετική δουλειά, θα οριστεί Ειδικός Προεδρικός Απεσταλμένος για τη Συρία και, επίσης, Ειδικός Προεδρικός Απεσταλμένος για το Ιράκ, καθώς προωθούμε τη στρατηγική μας συνεργασία με τις κυβερνήσεις της Συρίας και του Ιράκ και οι σχέσεις μας μαζί τους συνεχίζουν να αναπτύσσονται.
Ο Τομ θα παραμείνει πρέσβης στην Τουρκία και θα ενεργεί με την πλήρη στήριξη του Υπουργείου Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών.
Εκτιμούμε ιδιαίτερα το έργο που έχει επιτελέσει ο Τομ Μπάρακ και τη συνεχιζόμενη προθυμία του να υπηρετεί τη χώρα μας.»
Η ανάρτηση έχει ιδιαίτερη σημασία διότι διαψεύδει τα σενάρια περί απομάκρυνσης ή υποβάθμισης του Μπάρακ. Αντιθέτως, ο Τραμπ του αναθέτει ακόμη μεγαλύτερο ρόλο, καθιστώντας τον ουσιαστικά τον βασικό διαχειριστή της αμερικανικής πολιτικής σε Τουρκία, Συρία και Ιράκ ταυτόχρονα.
Τί συνέβη
Για να μάθουμε πραγματικά συνέβη είναι χαρακτηριστικό το ρεπορτάζ στη Hellas Journal του Μιχάλη Ιγνατίου. Όπως αναφέρει, ο Ρούμπιο ανακοίνωσε -σε δεύτερη δήλωση μέσα σε 24 ώρες- ότι ο Αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα θα παραμείνει ως «κεντρικός συνομιλητής για τη Συρία και βασικό έμπιστο χέρι για το Ιράκ».
Πρόκειται για φοβερό πισωγύρισμα και άνευ προηγουμένου ρεζίλεμα για τον επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας. Άδικα πανηγύρισαν οι εχθροί του προβληματικού Μπάρακ στην Τουρκία, την Ελλάδα και το Ισραήλ.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι ο ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία, Τομ Μπαράκ, θα παραιτηθεί από τη θέση του μετά τη λήξη της επίσημης θητείας του, αλλά πρόκειται να διατηρήσει κεντρικό διπλωματικό ρόλο στη διαχείριση της πολιτικής για τη Συρία και το Ιράκ.
Αμέσως ξεκίνησαν τα δημοσιεύματα από την Ελλάδα μέχρι και τις χώρες του Περσικού Κόλπου.
Ο κ. Ρούμπιο σε δήλωση που δημοσιεύτηκε στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης X, σημείωσε ότι «ο πρέσβης Τομ Μπαράκ έχει διαδραματίσει ανεκτίμητο ρόλο ως ειδικός απεσταλμένος μας στη Συρία».
Πρόσθεσε:
«Ενώ αυτός ο τίτλος λήγει, θα συνεχίσει να διαδραματίζει ηγετικό ρόλο για την κυβέρνηση Τραμπ στη Συρία και το Ιράκ, όπου η εμπειρογνωμοσύνη του, οι σχέσεις του και η κατανόησή του για την ατζέντα «Η Αμερική Πρώτα» θα συνεχίσουν να αποφέρουν νίκες για λογαριασμό της σπουδαίας χώρας μας».
Ο Νανάρ Χαουάχ, ανώτερος αναλυτής για τη Συρία στο think tank International Crisis Group, είχε δηλώσει στο δίκτυο Al Jazeera:
«Ο τίτλος του ειδικού απεσταλμένου του Μπαράκ έχει λήξει, αλλά ο ρόλος του όχι, και παραμένει ο ηγέτης της Ουάσιγκτον στη Συρία, το Ιράκ και την Τουρκία».
Πρόσθεσε: «Η λήξη της θητείας του δεν αλλάζει πολλά στην πράξη, επειδή ήδη συντόνιζε αυτά τα τρία αρχεία μαζί πριν λήξει. Διατηρώντας τον στη θέση του χωρίς να ορίζει διάδοχο, η Ουάσιγκτον σηματοδοτεί ότι επιθυμεί συνέχεια και την υπάρχουσα πρόσβασή του αντί για μια επαναφορά στη Συρία».
Σύμφωνα με το καταριανό δίκτυο, κατά τη διάρκεια της θητείας του ως απεσταλμένος για τη Συρία, ο Μπαράκ επέβλεψε την στροφή της Ουάσιγκτον προς την κυβέρνηση του προσωρινού Σύρου προέδρου Άσαντ, του πρώην τζιχαντιστή Άχμεντ αλ-Σαράα.
Η αλήθεια είναι ότι επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την πολιτική των ΗΠΑ πιέζοντας για την χαλάρωση των βαριών οικονομικών κυρώσεων στη Δαμασκό και συντονίζοντας επιχειρήσεις κατά του Ισλαμικού Κράτους μαζί με περιφερειακούς συμμάχους, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας και των αραβικών κρατών του Κόλπου. Μάλιστα…
Σημειώνεται ότι ο μεγιστάνας των ιδιωτικών κεφαλαίων συγκέντρωσε σημαντικά χρήματα από κρατικά κεφάλαια των Εμιράτων. Έτσι για να γνωρίζουμε πως δουλεύει και ποιους εξυπηρετεί.