Αλλάζει ριζικά το πολιτικό σκηνικό, με την προσθήκη νέων κομμάτων στο μενού της κάλπης; Όπως κατέγραψε το ρεπορτάζ της έγκυρης Έλλης Τριανταφύλλου -στο iEidiseis.gr– αυτό αναζητούν οι δυνάμεις της σημερινής Βουλής – με αγωνία ή ακόμη και φόβο.
Μάλλον αδίκως. Δεν αναμένονται αλλαγές βάθους σε μια χώρα την οποία κανείς άλλος δεν περίγραψε ασφαλέστερα όσο ο μακαρίτης Νίκος Παπαζόγλου: «Όλα τριγύρω αλλάζουν κι όλα τα ίδια μένουν».
Ισχύει περισσότερο η φιλοσοφημένη ατάκα από τον «Γατόπαρδο», «για να μείνουν όλα ίδια, όλα πρέπει να αλλάξουν», παρά η συμβουλή αυτοβοήθειας του Αμερικανού συγγραφέα Γουέιν Ντάιερ: «Αν αλλάξεις τον τρόπο που βλέπεις τα πράγματα, τα πράγματα που βλέπεις θα αλλάξουν».
Για να αφήσουμε τα αποφθέγματα, προς το παρόν το μόνο που εμφανώς αλλάζει στην εγχώρια πολιτική σκηνή, με τους σημερινούς πρωταγωνιστές, είναι ότι οι παραστάσεις της κόβουν όλο και λιγότερα εισιτήρια.
Ίσως γιατί στον χώρο της αντιπολίτευσης λείπουν οι ηγέτες που θα οδηγούσαν στις αλλαγές και περισσεύουν οι Κουταλιανοί: λυγίζουν σίδερα, αλλά ο καθένας μόνος του και για τον εαυτό του. Τρέμουν μπροστά στο ενδεχόμενο να συγκλίνουν μεταξύ τους για να διαμορφώσουν μια εναλλακτική πρόταση.
Η «βιομηχανία» των δημοσκοπήσεων και η απουσία του κοινού
Αν ξύσουμε την κρούστα της επικαιρότητας, θα προκύψει ότι η φιλολογία για το νέο πολιτικό σκηνικό δεν παράγεται από τη δυναμική της αντιπολίτευσης, αλλά από την ακμάζουσα δημοσκοπική βιομηχανία.
Δηλαδή, από ένα προϊόν που παράγουν ιδιωτικές επιχειρήσεις και το προσφέρουν απλόχερα σε «πίτες», «κολώνες» και «διαγράμματα». Η πρωτογενής μορφή του μάλιστα –δηλαδή το γκάλοπ– αντικαθίσταται με βελτιώσεις που κυκλοφορούν σε συσκευασία «εκτίμησης ψήφου», που στη μιντιακή πιάτσα έχει μεγαλύτερη πέραση.
Άλλο όμως η πρόγνωση ότι «αν γίνουν εκλογές την επόμενη Κυριακή» η ΝΔ θα πάρει κάτι κοντά στο 20% και άλλο η μεταφορά της στη ζώνη του 25-30%, με… «αναγωγές» και λοιπούς υπολογισμούς. Πόσο μάλλον όταν στην «παράλληλη αγορά» διατίθενται και δημοσκοπικά προϊόντα για προτιμήσεις σε κόμματα που… δεν υπάρχουν!
Εν πάση περιπτώσει, σ’ αυτό που στην τρέχουσα πολιτικολογία αποκαλείται επικείμενη «αλλαγή πολιτικού σκηνικού», απουσιάζει κάτι περισσότερο από τη συντονισμένη αντιπολίτευση: η συμμετοχή του κοινού, ως παράγοντα που φέρνει τις αλλαγές στην Ιστορία.
Χωρίς την παρουσία των πολιτών στο προσκήνιο –με κινητοποιήσεις, απεργίες, διαδιαλώσεις, συμμετοχή σε κινήματα και προσχώρηση σε κόμματα– τίποτα δεν αλλάζει.
Όσο οι ηγεσίες της αντιπολίτευσης δεν μπορούν να «βγάλουν τον κόσμο στον δρόμο», ο θόρυβος που προκαλούν αντιμετωπίζεται εύκολα από μια κυβέρνηση, που δεν είναι απλώς αδίστακτη. Έχει στη διάθεσή της πολύ περισσότερα μέσα από τους αντιπάλους της – και τα χρησιμοποιεί προκλητικά και ανερυθρίαστα.
Από αυτή την άποψη, η «πολιτική σκηνή» όχι μόνο δεν βρίσκεται στα πρόθυρα ανατροπών, αλλά όσα συμβαίνουν, μάλλον πλήξη προκαλούν, παρά προσφέρονται για ελπιδοφόρα πρόβλεψη για το μέλλον των –φλύαρων– αντιπολιτευόμενων δυνάμεων.
Ο Μητσοτάκης ως «πωλών τοις μετρητοίς» και οι 4 «δεύτεροι»
Ο Μητσοτάκης παραμένει ο «πωλών τοις μετρητοίς». Μετά από δύο τετραετίες στην κυβέρνηση και παρά τη μαζική δυσφορία για την πολιτική του, τα όργια της κυβέρνησής του –στη Βουλή, στη Δικαιοσύνη, τους θεσμούς και στη διαχείριση του δημοσίου χρήματος–, την αδιαφάνεια, τη διαχειριστική φαυλότητα και την εκχώρηση του κυβερνητικού άμβωνα σε ακραίους.
Οι δημοσκόποι τον παρουσιάζουν ως «νικητή» και, όπως θα έλεγε ο Κοέλιο, «ο νικητής τα παίρνει όλα». Ευλόγως: για πρώτη φορά στη μεταπολιτευτική ιστορία της χώρας μια τόσο δακτυλοδεικτούμενη κυβέρνηση, έχει απέναντί της μια τόσο ανίκανη και κατακερματισμένη αντιπολίτευση – χωρίς κεντρική ηγετική φυσιογνωμία στους κόλπους της.
Στον ευρύτερο «προοδευτικό» χώρο, από τον οποίο μπορεί να προκύψει η εναλλακτική λύση –κατά την αρχιτεκτονική του πολιτικού συστήματος– λίγο πριν τις εκλογές, διακινούνται απλώς προσωπικές επιδιώξεις – με στοιχεία μικρομεγαλισμού και ενίοτε μωροφιλοδοξίας.
Αντί για συσπείρωση προς διαμόρφωση κυβερνώσας συνιστάμενης δυνάμεων, εμφανίζεται το εξής φαινόμενο: τα πιο ισχυρά κόμματα της αντιπολίτευσης, ερίζοντας μεταξύ τους, διευκολύνουν τη ΝΔ να κρατήσει την πρώτη θέση. Με τον Μητσοτάκη ή άλλον στην ηγεσία της.
Αυτή τη στιγμή υπάρχουν στον αντιπολιτευτικό χώρο τέσσερις υποψήφιοι… «δεύτεροι» και όποιος από αυτούς επιμένει ότι έχει πιθανότητες να κερδίσει τις εκλογές, απλώς… αυτοτρολάρεται. Δεν υπάρχει καμία ένδειξη που να θεμελιώνει τον υποτιθέμενο «στόχο» του.
Έτσι διαμορφώνεται περιβάλλον για τη χειρότερη κοινοβουλευτική συνθήκη από το 1974: η νέα αξιωματική αντιπολίτευση θα είναι περισσότερο αδύναμη από τη σημερινή, αφού οι επιδόσεις της θα κυμανθούν μεταξύ 10-15%.
Μοιραία ο Μητσοτάκης, με το αναμενόμενο 25%, δεν αισθάνεται ανασφάλεια. Από την αντιπολίτευση τουλάχιστον.
Το γαλάζιο σενάριο «α λα Σημίτη» και ο Μαραθώνιος
Τον απειλεί μόνο το –συζητούμενο σε κάποιους κύκλους της ευρύτερης Δεξιάς– να εμφανιστεί στον χώρο της ΝΔ, το κλίμα που το 2004 οδήγησε το ΠΑΣΟΚ σε προεκλογική αλλαγή ηγεσίας.
Η αίσθηση «με Σημίτη χάνουμε, να δοκιμάσουμε με τον Γ. Παπανδρέου» σάρωσε τον ως τότε κραταιό Πρωθυπουργό – με δύο εκλογικές νίκες και την ελληνική συμμετοχή στην Ευρωζώνη, στο πέτο του.
Αν επικρατήσει αντιστοίχως στη ΝΔ το «με τον Μητσοτάκη χάνουμε, με άλλο επικεφαλής κερδίζουμε», το σενάριο αντικατάστασης –ενδεχομένως με τη συγκατάθεση του σημερινού πρωθυπουργού, α λα Σημίτη– μπορεί να προχωρήσει.
Μόνο που σε αυτή την περίπτωση ωφελημένη θα είναι η… ΝΔ και η αντιπολίτευση θα ψάχνεται. Πώς λέμε: ήξερε τις απαντήσεις, αλλά της άλλαξαν τις ερωτήσεις.
Προς το παρόν, στον Μαραθώνιο που ήδη ξεκίνησε, η ΝΔ αναμένεται να μπει στο στάδιο του τερματισμού έστω ξεψυχισμένη –σαν την Ελβετίδα Γκαμπριέλα Άντερσεν. Αλλά το ετερόκλιτο γκρουπ των αντιπάλων της θα βλέπει τη σκόνη της, αρκετά χιλιόμετρα πίσω…
Η νέα κυβέρνηση θα προκύψει με συνεργασίες –που ήδη οργανώνουν κάποιοι, ακόμη και αυτοδιαψευδόμενοι– αλλά το αξίωμα του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης θα είναι μάλλον αξιολύπητο με το ποσοστό που θα έχει αναδειχθεί.
Είναι ήδη στην εκπνέουσα τετραετία. Ο Τσίπρας, που το είχε το απέρριψε περιφρονητικά, ο Ανδρουλάκης δεν το κέρδισε στην κάλπη και όποιος από τους δύο δεν το πάρει εκ νέου, μάλλον θα πρέπει να αποσυρθεί, καθώς ο πήχης θα του πέφτει ψηλά.
Οι υπόλοιποι διεκδικητές δεν έχουν καν τις στοιχειώδεις προϋποθέσεις: φανταστείτε επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης τον Βελόπουλο, τη Ζωή ή την Καρυστιανού. Βαράτε βιολιτζήδες…
Από τη «ζημιά» του 2023 στην αναζήτηση άξονα
Η πηγή της κακοδαιμονίας βρίσκεται στο 2023, όταν η απλή αναλογική δημιουργούσε εκλογικούς όρους αντικατάστασης του Μητσοτάκη.
Τότε η «ζημιά» για τη Δημοκρατική παράταξη έγινε από τον Ανδρουλάκη, που απέρριπτε τη συνεργασία για επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα, παρά τη μεγάλη διαφορά που είχε το ΠΑΣΟΚ από τον ΣΥΡΙΖΑ το 2019.
Σήμερα η ζημιά γίνεται από τον Τσίπρα, που δεν έχει καν κόμμα –αφού σμπαράλιασε αυτό που τον ανέδειξε– αλλά διεκδικεί τα πρωτεία, με επίκληση στις μαγικές του ιδιότητες και το «άστρο» –που μάλλον απέχουν από το 2015.
Οι τρέχουσες πολιτικές συνθήκες και η κοινή λογική οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η νέα συσπείρωση των Δημοκρατικών δυνάμεων, μπορεί να γίνει με άξονα το ΠΑΣΟΚ. Ακόμη και αν θα έπρεπε να αλλάξει ηγεσία.
Από πουθενά δεν προκύπτει ότι υπάρχουν λόγοι συσπείρωσης στον Τσίπρα –με βάση το χάρισμα της δημόσιας παρουσίας του. Από αυτή την άποψη, παραταξιάρχης στη μια πλευρά του πολιτικού φάσματος θα έπρεπε να είναι ο… Βαγγέλης Βενιζέλος και στην άλλη ο Καραμανλής…