Γεράσιμος Λιβιτσάνος
▸ Οι στόχοι και τα «προπετάσματα καπνού» της διαδικασίας
Το πρώτο στάδιο της προσπάθειας αλλαγής του Συντάγματος σε ακραία αντιδραστική κατεύθυνση ξεκίνησε, αφού ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξάγγειλε την έναρξη της σχετικής διαδικασίας. Θυμίζουμε ότι οι αναθεωρήσεις του Συντάγματος ολοκληρώνονται σε δύο βουλευτικές θητείες.
Ο σκληρός πυρήνας της αναθεώρησης που θα προτείνει η Νέα Δημοκρατία στηρίζεται στην αναθεώρηση των εξής άρθρων: Του άρθρου 16 που αφορά –φυσικά– την κατοχύρωση των ιδιωτικών πανεπιστημίων. Του άρθρου 24 που αφορά τις χρήσεις δασικής γης, πάγιο αίτημα της… οικογένειας Μητσοτάκη εδώ και δεκαετίες. Του άρθρου 103 που αφορά την άρση της μονιμότητας των δημόσιων υπαλλήλων. Επιπλέον, τη θέσπιση άρθρου που θα προσδιορίζει ως συνταγματική υποχρέωση την ψήφιση πλεονασματικών προϋπολογισμών και την εξυπηρέτηση του εθνικού χρέους.
Το μήνυμα πως «έχει έρθει η ώρα» για την αναθεώρηση του άρθρου 16 για την Παιδεία έστειλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης και στην εκδήλωση για τα εγκαίνια του παραρτήματος του πανεπιστημίου Λευκωσίας στην Αθήνα την Πέμπτη. Μάλιστα χαρακτήρισε το ελληνικό Σύνταγμα «ευρωπαϊκή εξαίρεση».
Όπως εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς, η κυρίαρχη πρόθεση της Νέας Δημοκρατίας είναι η «συνταγματοποίηση» του νεοφιλελευθερισμού. Αφού σε αυτό το στοιχείο συγκλίνουν οι νομοθετικές ρυθμίσεις που θα προκύψουν εάν αρθούν αυτές οι συνταγματικές πρόνοιες, που για την ΝΔ αποτιμώνται ως «απομεινάρια του παρελθόντος». Σε αυτά τα άρθρα η κυβέρνηση όχι μόνο θα εστιάσει την προσοχή της στην αναθεωρητική διαδικασία αλλά θα επιδιώξει και τις μεγαλύτερες δυνατές συγκλίσεις.
Αξίζει να σημειωθεί ότι έχει τη δυνατότητα να τις επιτύχει σε σημαντικό βαθμό και μάλιστα με δύο τρόπους: Ο πρώτος είναι το να απευθυνθεί σε πολιτικές δυνάμεις οι οποίες ομνύουν στην ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας, δηλαδή στον χώρο της λεγόμενης Κεντροαριστεράς. Ο δεύτερος είναι να ζητήσει τη σύμπλευση των κομμάτων που κινούνται στον χώρο της Ακροδεξιάς με τη λογική των ανταλλαγμάτων για άρθρα που θα αφορούν θέματα υψηλού ενδιαφέροντος για τα κόμματα αυτά (π.χ ζητήματα επικρατούσας θρησκείας, σημαίας κλ.π). Επισημαίνεται ότι ο «μαγικός αριθμός» των 180 βουλευτών που μπορεί να κρίνει αναθεωρητέο ένα άρθρο έτσι ώστε να χρειάζεται μόλις 151 ψήφους στη δεύτερη φάση της συνταγματικής αναθεώρησης μπορεί να επιτευχθεί με την αξιοποίηση των ανεξάρτητων βουλευτών. Θυμίζουμε ότι οι ανεξάρτητοι είναι 27 ενώ η κοινοβουλευτική δύναμη του κυβερνώντος κόμματος είναι 156 βουλευτές.
Από εκεί και πέρα η κυβέρνηση –όπως έχει δηλώσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης– σκοπεύει να ανοίξει στην αναθεώρηση και σειρά θεσμικών ζητημάτων. Σε αυτά περιλαμβάνεται η αναθεώρηση του άρθρου 86 σχετικά με την ποινική ευθύνη των υπουργών που διαφαίνεται ως ένα ζήτημα «ώριμο» προς αλλαγή. Δίχως όμως να έχει αποσαφηνιστεί το αν θα εμπλέκεται η όχι το Κοινοβούλιο και πώς σε τυχόν παραπομπές. Στην ίδια κατηγορία εντάσσεται και η πρόταση της αναθεώρησης των άρθρων για τον τρόπο εκλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης όπου γίνεται επίσης μια αόριστη αναφορά σε μεγαλύτερη συμμετοχή του σώματος των δικαστών.
O Κυριάκος Μητσοτάκης θέλησε να ανοίξει στο πλαίσιο της Συνταγματικής Αναθεώρησης και ζητήματα που αφορούν το εκλογικό σύστημα. Προτείνοντας κυρίως «δανεικά» στοιχεία από το γαλλικό μοντέλο όπως οι μείζονες και ελάσσονες περιφέρειες με την παράλληλη εκλογή βουλευτών και των αναπληρωματικών τους. Στην βάση αυτή επανέφερε και τη θέση υπέρ του ασυμβίβαστου βουλευτή και υπουργού. Η προσπάθεια αυτή, πάντως, έχει κατά κύριο λόγο επικοινωνιακό χαρακτήρα και σχετίζεται με το προφίλ του «μεταρρυθμιστή» που επιχειρεί να καλλιεργήσει ως αντιστάθμισμα στην εικόνα που αποδίδουν στην κυβέρνηση τα σκάνδαλα του ΟΠΕΚΕΠΕ και των υποκλοπών. Οι προτάσεις αυτές δεν αναμένεται να βρουν όχι απλά διακομματική στήριξη, αλλά είναι αμφίβολο το αν θα ψηφιστούν ακόμη και από τους ίδιους τους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας.