Ολόκληρος ο πλανήτης εξοπλίζεται πλέον με ρυθμούς που θυμίζουν τις πιο σκοτεινές περιόδους του 20ού αιώνα με τις στρατιωτικές δαπάνες να εκτοξεύονται σε πρωτοφανή επίπεδα και τις μεγάλες δυνάμεις να επενδύουν μαζικά σε νέους εξοπλισμούς σε βάρος φυσικά των κοινωνικών δαπανών.
Σχετικά Άρθρα
Στην Ευρώπη, η τάση επανεξοπλισμού εμφανίζεται εξίσου έντονη. Οι συνολικές δαπάνες έφτασαν τα 864 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025, σημειώνοντας αύξηση 14% – τη μεγαλύτερη από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Οι χώρες του NATO διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο, με 23 από τα 32 μέλη να υπερβαίνουν το όριο του 2% του ΑΕΠ. Η απόφαση για αύξηση του στόχου στο 5% έως το 2035 σηματοδοτεί μια μακροπρόθεσμη δέσμευση σε υψηλές στρατιωτικές δαπάνες.
Οι επιμέρους αυξήσεις είναι εντυπωσιακές: Βέλγιο (+59%), Ισπανία (+50%), Νορβηγία (+49%), Δανία (+46%), Πολωνία και Καναδάς (+23%). Η Γερμανία ξεχωρίζει ως η μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη της Ευρώπης, με δαπάνες 114 δισεκατομμυρίων δολαρίων και αύξηση 24%.
Για πρώτη φορά από το 1990, οι αμυντικές δαπάνες της Γερμανίας ξεπερνούν το 2% του ΑΕΠ, ενώ το Βερολίνο σχεδιάζει να φτάσει το 3,5% έως το 2029. Ταυτόχρονα, προωθείται μια συνολική στρατηγική «ολικής άμυνας», που περιλαμβάνει ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων σε 460.000 άτομα και επαναφορά της υποχρεωτικής θητείας.
Στην Ανατολική Ευρώπη, ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζει να καθορίζει τις εξελίξεις. Η Ουκρανία δαπανά το 40% του ΑΕΠ της για στρατιωτικούς σκοπούς –84,1 δισεκατομμύρια δολάρια– ποσοστό που αντιστοιχεί στο 63% των συνολικών κρατικών δαπανών.
Η Ρωσία, με 190 δισεκατομμύρια δολάρια (7,5% του ΑΕΠ), διατηρεί επίσης εξαιρετικά υψηλά επίπεδα στρατιωτικής δαπάνης. Και στις δύο περιπτώσεις, πρόκειται για οικονομίες που έχουν προσανατολιστεί σχεδόν πλήρως στη διαχείριση της πολεμικής σύγκρουσης.
Ασία σε αναβρασμό
Στην Ασία και την Ωκεανία, η αύξηση των δαπανών φτάνει το 8,1%, με το συνολικό ποσό να ανέρχεται στα 681 δισεκατομμύρια δολάρια. Η Κίνα παραμένει δεύτερη παγκοσμίως με 336 δισ., ενώ η Ιαπωνία αυξάνει τις δαπάνες της κατά 9,7%, φτάνοντας τα 62,2 δισ. – το υψηλότερο ποσοστό του ΑΕΠ της από το 1958. Η άρση της απαγόρευσης εξαγωγής όπλων και η ενίσχυση στρατιωτικών δυνατοτήτων κοντά στην Ταϊβάν καταδεικνύουν μια σαφή μετατόπιση προς πιο επιθετική στρατηγική.
Η Ταϊβάν, από την πλευρά της, αύξησε τις δαπάνες της κατά 14%, φτάνοντας τα 18,2 δισεκατομμύρια δολάρια, υπό την πίεση για περαιτέρω στρατιωτική ενίσχυση. Παράλληλα, χώρες όπως η Αυστραλία και οι Φιλιππίνες ενισχύουν τις ένοπλες δυνάμεις τους, εν μέσω αυξανόμενης αβεβαιότητας για τη σταθερότητα των διεθνών συμμαχιών.
Πίσω από αυτή την παγκόσμια έκρηξη εξοπλισμών, αναδεικνύεται μια κρίσιμη κοινωνικοοικονομική διάσταση. Η αύξηση των στρατιωτικών δαπανών συνοδεύεται από μετατόπιση πόρων εις βάρος κοινωνικών δαπανών. Η υγεία, η εκπαίδευση και η κοινωνική πρόνοια βρίσκονται συχνά αντιμέτωπες με περικοπές, καθώς τα περισσότερα κράτη δίνουν πλέον προτεραιότητα στην άμυνα. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, η χρηματοδότηση του προτεινόμενου προϋπολογισμού για το 2027 προβλέπει μείωση κατά 10% των μη στρατιωτικών δαπανών.
Η συνολική εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη ενός κόσμου που εισέρχεται σε μια νέα περίοδο εντατικής στρατιωτικοποίησης. Οι αριθμοί αποτυπώνουν το μέγεθος της αλλαγής, αλλά οι γεωπολιτικές εξελίξεις αποκαλύπτουν το βάθος της. Και όσο οι συγκρούσεις συνεχίζονται και οι ανταγωνισμοί εντείνονται, η τάση αυτή φαίνεται πως όχι μόνο θα διατηρηθεί, αλλά θα ενισχυθεί περαιτέρω τα επόμενα χρόνια.