Παρέμβαση Φαραντούρη στις Βρυξέλλες: «Θα συνεχίσω να είμαι η φωνή των Χριστιανών στη Συρία»

Η Δανή νοσοκόμα, Φλώρα Α. Βέντελ Γιάρλεσμπεργκ, ανέφερε στο γιατρό Λέπσιους: «[…] Όταν τα παιδιά φώναζαν ή έκλαιγαν και δεν μπορούσαν να περπατήσουν άλλο, τους θρυμμάτιζαν το κρανίο… Πολλοί Τούρκοι ήρθαν επί τόπου για να πάρουν αγόρια και κορίτσια, με ή χωρίς τη συναίνεση των γονέων τους. Δεν υπήρχε χρόνος για σκέψη, μιας και η πλειοψηφία βρισκόταν συνεχώς σε κίνηση υπό το μαστίγιο των έφιππων αστυνόμων. Στα περίχωρα της πόλης, ο δρόμος προς το Κεμάχ- Μπογάζ χωρίζεται από τον κεντρικό. Σε αυτό το σημείο, το σκηνικό μετατρεπόταν σε αληθινό σκλαβοπάζαρο. Πήραμε μια οικογένεια με έξι παιδιά, από τριών έως δεκατεσσάρων ετών, που κρεμάστηκαν από πάνω μας όπως και ένα μικρό κοριτσάκι… Πήγαμε στην πόλη για να πάρουμε άδεια, ώστε αυτά τα παιδιά να ταξιδέψουν μαζί μας… Καταλύσαμε σε ξενοδοχείο του Ερζιντζάν… Ο ιδιοκτήτης του ξενοδοχείου άρχισε να μιλάει υψηλόφωνα και όλοι άκουγαν τι έλεγε: Ο θάνατος αυτών των γυναικών και των παιδιών διατάχθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Ο Χότζας του νοσοκομείου μας, μπήκε στην κουβέντα και μεταξύ άλλων μας είπε: Αν ο Θεός δεν τους δείχνει έλεος, γιατί πρέπει να τους δείξουμε εμείς;. Έμοιαζε ίδιος με δαίμονα και ο βηματισμός του επιβεβαίωνε αυτήν την εντύπωση… Αναφώνησε: Οι γυναίκες δεν πρέπει να ανακατεύονται με την πολιτική αλλά να υπακούουν στην κυβέρνηση!. Μας απαγόρεψε να πάρουμε τα παιδιά και έστειλε αμέσως έναν αστυφύλακα να τα βγάλει από το δωμάτιό μας… Τη στιγμή της αναχώρησής μας, μας είπαν ότι τα είχαν ήδη σκοτώσει… Στο δρόμο συναντήσαμε ένα μεγάλο καραβάνι εξορίστων που μόλις είχαν αφήσει τα χωριά τους… Ποτέ δε θα ξεχάσουμε εκείνο το θέαμα. Ένας μικρός αριθμός ανδρών, μερικές γυναίκες και ένα πλήθος από παιδιά. Πολλά από αυτά είχαν ξανθά μαλλιά και μεγάλα γαλανά μάτια, που μας κοίταζαν με τη σοβαρότητα του θανάτου και με τέτοια φυσική ευγένεια που έμοιαζαν με τους αγγέλους της Κρίσης. Προχωρούσαν με απόλυτη ησυχία, μικροί και μεγάλοι, δεμένοι μεταξύ τους, με προορισμό την καταραμένη εκείνη κοιλάδα του Κεμάχ-Μπογαζί, από τα πέτρινα υψώματα έως τα νερά του Ευφράτη».

Ο Φράνσις Χ. Λέσλι, αντιπρόξενος των ΗΠΑ στην Ούρφα, έγραψε στην Αμερικανική Επιτροπή για την Αρωγή των Αρμενίων και των Συρίων, στις 14 Ιουνίου του 1915: «Τα κορίτσια ατιμάζονταν εγκληματικά κάθε μέρα, τόσο από τους φρουρούς, όσο και από αδυσώπητους χωρικούς από τα χωριά της διαδρομής, αφού οι πρώτοι επέτρεπαν στους δεύτερους να εισέρχονται τη νύχτα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των εξόριστων, ενώ διένεμαν ακόμα και κορίτσια σε αυτούς».

Ο αιδεσιμότατος Ρόμπερτ Σ. Στάπελτον, αντιπρόξενος των ΗΠΑ στο Ερζερούμ, αναφέρει: «Έβαζαν τις μητέρες σε γραμμή και μπροστά στα μάτια τους ξεκοίλιαζαν τα μωρά τους και κρεμούσαν τα ματωμένα κορμάκια σε αρμαθιές στον τοίχο, όπως τα κρέατα σε κρεοπωλείο. Οι μητέρες, μέσα στον αφόρητο πόνο τους και ουρλιάζοντας από τη φρίκη, αναγκάζονταν με μαστιγώματα να σηκωθούν και να συνεχίσουν το δρόμο τους, ενώ τα σώματα των παιδιών τους, ακόμα παλλόμενα, εγκαταλείπονταν στα όρνεα». Ο Ενβέρ, Υπουργός Αμύνης, δήλωσε στον Χένρι Γούντ: «Μας είναι δύσκολο να κάνουμε εξαιρέσεις ανάμεσα σε 2.000.000 Αρμένιους και να διαχωρίσουμε τους αθώους από τους ενόχους. Εξολοθρεύοντάς τους όλους είμαστε βέβαιοι ότι θα πετύχουμε και τους ενόχους».

Ο γιατρός Μάρτιν Νίπαγκε, καθηγητής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Γερμανική Τεχνική Σχολή του Χαλεπιού, πληροφόρησε το Υπουργείο Εξωτερικών Σχέσεων της Γερμανίας, με προσυπογεγραμμένους το γιατρό Γκρέιτερ, τη Κα Μαρί Σπίκερ και το Διευθυντή Χούμπερ: «Νοιώθουμε υποχρέωσή μας να εφιστήσουμε την προσοχή στο γεγονός ότι το εκπαιδευτικό μας έργο θα χάσει την ηθική του βάση και την εκτίμηση των γηγενών, αν η γερμανική κυβέρνηση δε βάλει τέλος στη βαρβαρότητα, με την οποία αντιμετωπίζονται εδώ οι χήρες και τα παιδιά των Αρμενίων… Υπάρχουν περίπου εκατό παιδιά από πέντε έως επτά ετών. Πολλά υποφέρουν από τύφο και δυσεντερία. Όταν κάποιος μπαίνει στην αυλή έχει την εντύπωση ότι μπαίνει σε φρενοκομείο. Αν κάποιος τους δώσει ψωμί, το παίρνουν με αδιαφορία. Κείτονται εδώ ακίνητα, αναμένοντας το θάνατο».

Στις 8 Σεπτεμβρίου του 1915, ο Ουίλιαμ Σ. Ντουντ ενημέρωσε από το Ικόνιο τον πρέσβη των ΗΠΑ στην Τουρκία: «[…] Στο Ερεγλί, οι εξορισμένοι είναι συγκεντρωμένοι σε υπαίθριο χώρο, γύρω από το σιδηροδρομικό σταθμό. Δεν τους παρέχεται καμία προστασία και δεν έχουν τίποτα άλλο εκτός από κάτι αυτοσχέδιες σκηνές, που φτιάχνουν με χαλιά, χοντρές ψάθες, κάπες, αδιάβροχα, σεντόνια, βαμβακερά ρούχα, τραπεζομάντηλα, μαντήλια και ό,τι άλλο είχαν. Δεν υπάρχουν υγειονομικές εγκαταστάσεις για αυτόν τον καταυλισμό και κάθε ελεύθερος χώρος χρησιμοποιείται για την απόθεση περιττωμάτων. Η δυσωδία στην περιοχή είναι ανυπόφορη. Εδώ στο Ικόνιο, είδα πώς το προσκείμενο χωράφι καλύφθηκε τάχιστα με περιττώματα, σε τέτοιο βαθμό, που είναι αδύνατον να σταθεί κανείς οπουδήποτε. Αν υπολογιστεί το εύρος της δυσεντερίας και της διάρροιας, μπορεί κανείς να φανταστεί τα αποτελέσματα».

Στις 9 Σεπτεμβρίου του 1915, ο Ταλαάτ τηλεγράφησε στον Μπακίρ Σαμί Μπέη, κυβερνήτη του Χαλεπιού: «Το δικαίωμα των Αρμενίων να ζουν και να εργάζονται σε τουρκικό έδαφος έχει εντελώς ανακληθεί. Η κυβέρνηση αναλαμβάνει την ευθύνη και απαγορεύει οποιαδήποτε εξαίρεση, ακόμα και για τα νεογέννητα […]». Ας παρατηρήσουμε ότι ο Ενβέρ δήλωνε: «αποφασίστηκε, με αυτοκρατορική διαταγή», ενώ ο Ταλαάτ ότι: «Με εντολή της Βουλής, αποφασίστηκε». Πρόκειται για τους δύο σημαντικότερους υπουργούς της Τουρκίας. Είναι τα πιο υψηλόβαθμα στελέχη της τουρκικής κυβέρνησης. Αυτή η κυβέρνηση είχε αναγνωριστεί από τις λοιπές κυβερνήσεις του κόσμου ως η νόμιμη κυβέρνηση της Τουρκίας. Επομένως, τα δύο πιο υψηλόβαθμα στελέχη της νόμιμης τουρκικής κυβέρνησης σημειώνουν ότι η απόφαση να σφαγιαστούν οι Αρμένιοι λήφθηκε από τον Σουλτάνο και τη Βουλή. Ωστόσο, η ευθύνη δεν είναι προσωπική, εκτός και αν αναφερόμαστε στο πρόσωπο του Τουρκικού Κράτους, που αντιπροσωπευόταν από τον Σουλτάνο, τη Βουλή και τους βουλευτές. Είναι το τουρκικό κράτος που διέταξε τη θανάτωση των παιδιών.

Είναι το τουρκικό κράτος που πρέπει σήμερα να απολογηθεί για αυτό το έγκλημα, ένα έγκλημα που τεκμηριώνεται από αναρίθμητες αξιόπιστες μαρτυρίες, κάποιες προερχόμενες από ουδέτερες πηγές, άλλες από συμμάχους των Τούρκων, αλλά και ορισμένες φορές από μαρτυρίες με τουρκική προέλευση.