Γιώτα Ιωαννίδου
Όταν γκρεμίζουν μια γέφυρα δεν επιδιώκουν να κοπούν μόνο οι δεσμοί των λαών με τους «άλλους», τη φύση, τον χώρο, τον πολιτισμό, τον εαυτό τους, την ιστορία τους. Επιθυμούν να μην αναπνεύσει στο παρόν οτιδήποτε επικίνδυνο για την κυριαρχία τους.
Την Πέμπτη, το Ισραήλ κατέστρεψε τη γέφυρα Κασμιγιέχ, την τελευταια που ένωνε τον νότιο Λίβανο με τις βόρειες περιοχές. Αρχές Απρίλη οι ΗΠΑ βομβάρδισαν τη μεγαλύτερη γέφυρα στη Μέση Ανατολή, που ένωνε την Τεχεράνη με τις βορειοδυτικές περιοχές του Ιράν. Αργότερα τις γέφυρες υπεράσπισε με τα σώματά του ο λαός του Αβικέννα και του Ομάρ Καγιάμ απέναντι στις απειλές Τραμπ ότι θα «τους γυρνούσε στη Λίθινη εποχή». Η υπανθρωποποίηση ήταν πάντα το άλλοθι της γενοκτονίας. Και οι άναρθρες κραυγές χρησιμεύουν ως καλύπτρα της βαρβαρότητας.
Αυτή η καπιταλιστική βαρβαρότητα για να αναπνεύσει βαδίζει με γοργά βήματα προς τα πίσω, καταστρέφοντας ό,τι αντάξιο του ανθρώπου οικοδόμησε με αγώνες και θυσίες ο σύγχρονος πολιτισμός. Όχι μόνο ο ορατός. Αλλά και ο αθέατος σε επίπεδο αξιών, αισθημάτων και σκέψης. Οι απόγονοι του Ολοκαυτώματος στην Κνεσέτ, ψηφίζουν για τον άμεσο απαγχονισμό χιλιάδων Παλαιστίνιων κρατουμένων με συνοπτικές διαδικασίες, καρφιτσώνοντας μια ροζέτα με μια χρυσή κρεμάλα στο πέτο τους. Την ίδια στιγμή δολοφονούν τον λαό του Λιβάνου, ενώ ο Νετανιάχου δηλώνει ότι δεν θα επιτρέψει ποτέ ξανά να γίνει Ολοκαύτωμα… ΗΠΑ και Ισραήλ καταψηφίζουν την αναγνώριση της δουλείας ως έγκλημα, στον ΟΗΕ. Ο Τραμπ εκτός από τις πολεμικές επιθέσεις ανά τον κόσμο ετοιμάζει και Διεθνή Διάσκεψη για την αντιμετώπιση των «antifa»! Η Ευρώπη δήθεν νίπτει τας χείρας της, πάνω στις διαμελισμένες ζωές, την ίδια στιγμή που προωθεί την πολεμική οικονομία και ψηφίζει να δημιουργηθούν στην Αφρική στρατόπεδα-κέντρα «επιστροφής» για τους πρόσφυγες.
Σε αυτό το ζοφερό τοπίο, ωστόσο, οι λαοί δεν έχουν πάψει να δίνουν δείγματα γενναίας αντίστασης και να αναζητούν δρόμους ανατροπής. Οι κραυγές των πολεμοκάπηλων «κάψτε τα πλοία», «γκρεμίστε τις γέφυρες» αποτελούν αναγνώριση του φόβου τους μήπως αυτά τα δείγματα γενικευτούν και πάρουν συνειδητό χρώμα. Για αυτό θέλουν να πείσουν ότι δεν υπάρχει άλλος δρόμος από τον δικό τους. Όπως περιγράφει ο Εδουάρδο Γκαλεάνο στη Μνήμη της φωτιάς, στον θρύλο του Ισπανού αποικιοκράτη Κορτές το 1519, όταν κατέλαβε το Μεξικό, καταστρέφοντας τον πολιτισμό των Αζτέκων. Το φλογισμένο σούρουπο στις ακτές της Βερακρούζ, όπου όλος ο στόλος του καιγόταν μαζί με τους εξεγερμένους στρατιώτες, δήλωνε ακριβώς αυτό. «Δεν υπάρχει επιστροφή». Το νέο παρόν ισοπεδώνει ένα παρελθόν από το οποίο τίποτε δεν ισχύει πια.
Οι γέφυρες που κτίζει η γνώση και η μνήμη με την ιστορία, πάντα έκαναν ορατή τη δυνατότητα επαναστάσεων και εξεγέρσεων που νίκησαν τη βαρβαρότητα
Όταν γκρεμίζουν μια γέφυρα δεν επιδιώκουν να κοπούν μόνο οι δεσμοί των λαών με τους «άλλους», τη φύση, τον χώρο, τον πολιτισμό, τον εαυτό τους, την ιστορία τους. Επιθυμούν να μην αναπνεύσει στο παρόν οτιδήποτε επικίνδυνο για την κυριαρχία τους από το παρελθόν, να μην εξοπλιστεί με νέο υλικό ώστε να χαράξει ένα άλλο μέλλον. Οι γέφυρες που κτίζει η γνώση και η μνήμη, πάντα έκαναν ορατή τη δυνατότητα επαναστάσεων και εξεγέρσεων που νίκησαν τη βαρβαρότητα, όταν φάνταζε παντοδύναμη.
Στην ταινία Sirat, του Όλιβερ Λάσι, σύμφωνα με τα Καντίθ, υπάρχει μια ομώνυμη γέφυρα που ενώνει την κόλαση με τον παράδεισο. Στην αρχή της ο διαβάτης προειδοποιείται: «Η γέφυρα είναι πιο λεπτή από την τρίχα του μαλλιού και πιο αιχμηρή από ένα σπαθί». Πάντα ο πόλεμος μάς βρίσκει απροετοίμαστους. Γιατί δεν υπάρχει η ειρήνη όπως τη φανταζόμαστε. Περπατάμε σε ένα ναρκοπέδιο που πάνω του η ζωή βαριανασαίνει και προσπαθεί να απελευθερωθεί. Και αναζητά περάσματα και γέφυρες να προχωρήσει…
Το ερώτημα λοιπόν παραμένει. Πώς θα κτίσουμε νέες γέφυρες με ένα ελπιδοφόρο μέλλον για την ανθρωπότητα επαναφέροντας σε συνθήκες πολεμικής ερήμωσης με νέο τρόπο, την αλληλεγγύη και τον κομμουνιστικό πολιτισμό που ανθρωποποιεί τα ανθρώπινα όντα; Πώς δεν θα αφήσουμε το «καλό» και το «κακό» στη λογική των ουρανών, που «είναι χίλιες φορές πιο ανήμπορη από σένα», όπως γράφει ο Ομάρ Καγιάμ; Πώς θα δράσουμε σαν «μέλη ενός σώματος που δημιουργήθηκαν από την ίδια ουσία» θα δείξουμε ότι είμαστε άνθρωποι επειδή δεν είμαστε «αδιάφοροι μπροστά στον πόνο των άλλων», όπως γράφει ο Σααντί;
«Πάνω στην πονεμένη γη υπάρχει η ακούραστη ήρα, η πικρή τροφή, ο δυνατός άνεμος που έρχεται από τη θάλασσα, η παλιά και η νέα αυγή. Χάρη σε αυτήν θα ξαναφτιάξουμε με τις μάχες μας την ψυχή τούτης της εποχής»… (Ο επαναστατημένος άνθρωπος, Αλμπέρ Καμί).
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 18-19 Απριλίου 2026