Η ανανέωση της θητείας του Γιάννη Στουρνάρα (αναλυτικά εδώ) για τρίτη φορά στην Τράπεζα της Ελλάδος δεν αποτέλεσε έκπληξη για τους παροικούντες την Ιερουσαλήμ.
Σχετικά Άρθρα
Δεν παύει, όμως, να είναι μια κίνηση υψηλού συμβολισμού που αποφάσισε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, καθώς ο κ. Στουρνάρας καθίσταται ο μακροβιότερος διοικητής της κεντρικής τράπεζας, ισοφαρίζοντας το ρεκόρ του Ξενοφώντα Ζολώτα (είχε τρεις θητείες αλλά όχι συνεχείς) και, φυσικά, του Λουκά Παπαδήμου, ο οποίος συμπλήρωσε δύο συνεχόμενες θητείες.
Από οικονομικούς και πολιτικούς κύκλους, στην απόφαση Μητσοτάκη αποδίδεται ιδιαίτερη βαρύτητα, ίσως γιατί ο κεντρικός τραπεζίτης πρέπει να είναι ένα πρόσωπο ευρύτερης αποδοχής, που να ενώνει και, το κυριότερο, να κρατά σταθερό το τιμόνι της οικονομικής πολιτικής σε δύσκολους —φουρτουνιασμένους– καιρούς.
Κι αυτό ο κ. Στουρνάρας το κέρδισε την περίοδο των μνημονίων όταν, επί υπηρεσιακής κυβέρνησης Πικραμένου, κλήθηκε να αναλάβει τη θέση του υπουργού Ανάπτυξης. Στη συνέχεια, επί κυβέρνησης Σαμαρά – Βενιζέλου, μεταπήδησε στη θέση του υπουργού Οικονομικών και, από το 2014, τοποθετήθηκε στην Τράπεζα της Ελλάδος.
Η ιστορία, όμως, του κ. Στουρνάρα έχει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον….
Οπως έγραψε «Το Βήμα» το 2012 οι πολιτικές ρίζες του βρίσκονται στην Αριστερά. Το καλοκαίρι του 1962, ο εξάχρονος Γιάννης Στουρνάρας νόμιζε ότι η μητέρα του, η κυρία Φωτεινή, τους πήγαινε, μαζί με τα αδέλφια του, για διακοπές στη Μήλο.
Ο σκοπός όμως του ταξιδιού ήταν διαφορετικός. Είχαν πάει για να δουν τον πατέρα τους, που δούλευε κρυφά ως λογιστής στα ορυχεία Κυριακόπουλου, όπου είχαν καταλύσει πολλοί ΕΑΜίτες. Ο Γιάννης Στουρνάρας ανατράφηκε σε αριστερό περιβάλλον. Η καταγωγή της οικογένειάς του είναι από τη Γλύφα Φθιώτιδας και ο πατέρας του, Θανάσης Στουρνάρας, ήταν γραμματέας του ΕΑΜ Φθιώτιδας και Εύβοιας.
«Για παπούτσια, ρούχα, ακόμη και για σουβλάκι, ο πατέρας μου πάντα με πήγαινε να τα αγοράσουμε από μαγαζί που το είχαν αριστεροί. Όταν τον ρωτούσα γιατί, μου έλεγε ότι αυτοί το έχουν μεγαλύτερη ανάγκη» είχε αναφέρει το 2012 στο ΒΗmagazino ο κ. Στουρνάρας για την εποχή εκείνη. «Ο πατέρας μου δεν με παρότρυνε ποτέ να εμπλακώ ενεργά με τα πολιτικά. “Πρώτα τα μαθήματά σου και μετά τα υπόλοιπα” μου έλεγε. Ίσως γι’ αυτό να μπήκα τόσο αργά στην ΚΝΕ, προς το τέλος του πανεπιστημίου», πρόσθετε.
Από την Αριστερά στα μνημόνια
Οι αναμνήσεις είναι σημαντικές. Ισως και λίγο ειρωνικές, όταν η Αριστερά και η ΚΝΕ συνδέονται με τον άνθρωπο που αναγκάστηκε να υπογράφει το 2012 ένα σκληρό πακέτο περικοπών για την αποτροπή της χρεοκοπίας ως ΥΠΟΙΚ της κυβέρνησης ΝΔ- ΠΑΣΟΚ- ΔΗΜΑΡ. Και στη συνέχεια, τόσο ο ίδιος, όσο και η σύζυγός του Λίνα Νικολοπούλου, δέχθηκαν πρωτοφανείς επιθέσεις από την κυβέρνηση Τσίπρα-Καμμένου με την επιθετικότητα προς το πρόσωπό τους να ξεφεύγει από τα όρια και την απόπειρα εργαλειοποίησης της Δικαιοσύνης να γυρίζει τελικά μπούμερανγκ.
Το καλοκαίρι όμως του 2015, ο άνθρωπος που το τότε Μαξίμου ήθελε «να διώξει με τις κλωτσιές από την ΤτΕ» έπαιξε σημαντικό ρόλο για την αποτροπή της κατάρρευσης των τραπεζών, της εξόδου από το ευρώ και τελικά τη διάσωση ενός χρεοκοπημένου κράτους.
Η ιστορία του
Ας δούμε την ιστορία του με τη σειρά.
Ο Γιάννης Στουρνάρας μπήκε στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1974. Τα μαθήματα άρχισαν με καθυστέρηση, λόγω των ραγδαίων πολιτικών εξελίξεων. Εποχή αποχουντοποίησης στα πανεπιστήμια και έντονης πολιτικοποίησης.
Τελείωσε με άριστα και ως πρώτος του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, πήρε την υποτροφία της Αγροτικής Τράπεζας για το εξωτερικό από τα χέρια του τότε διοικητή της, Αδαμάντιου Πεπελάση.
Ακολούθησαν τα χρόνια της Οξφόρδης. Στο φημισμένο βρετανικό πανεπιστήμιο βρέθηκε μαζί με την σύντροφό του από τα φοιτητικά χρόνια στην Αθήνα, τη Λίνα Νικολοπούλου. Εκείνος έκανε μεταπτυχιακό και διδακτορικό στα Οικονομικά, εκείνη διδακτορικό στη Βιολογία. Μόλις το ΠαΣοΚ θεσμοθέτησε τον πολιτικό γάμο, το 1981, κατέβηκαν στο Λονδίνο, μαζί με ένα φιλικό ζευγάρι και παντρεύτηκαν στο προξενείο. Γύρισαν με oτοστόπ. Σήμερα έχουν δύο κόρες, τη Μυρτώ και τη Νεφέλη.
Στην Οξφόρδη ο Στουρνάρας συνδέθηκε με μέλη της ελληνικής κοινότητας του πανεπιστημίου. Συνομήλικος, συμφοιτητής και συγκάτοικος του Στουρνάρα στην εστία ήταν ο Γιώργος Ζανιάς (πρώην ΥΠΟΙΚ και νυν πρόεδρος της Eurobank) και λίγο μικρότερος στο ίδιο Πανεπιστήμιο ο εκ των διαδόχων του κ. Στουρνάρα στο ΥΠΟΙΚ και στις διαπραγματεύσεις με την τρόικα, Ευκλείδης Τσακαλώτος.
Οι διαπραγματεύσεις για το ευρώ
Το 1985 επέστρεψε από τη Βρετανία και πήγε φαντάρος ενώ στη συνέχεια εργάστηκε (1986-1989_ ως ειδικός σύμβουλος του υπουργείου Οικονομικών για θέματα δημοσίων επιχειρήσεων και εισοδηματικής πολιτικής. Το 1989 το ΠΑΣΟΚ έχασε τις εκλογές από τη Νέα Δημοκρατία και ο Στουρνάρας τη θέση του στο υπουργείο.
Με απόφαση, όμως, του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ), Δημήτρη Χαλικιά, τοποθετήθηκε σύμβουλος σε θέματα νομισματικής πολιτικής. Από αυτή τη θέση εκπροσωπούσε την ΤτΕ, ως αναπληρωματικό μέλος, αντικαταστάτης του Χαλικιά, στις συνόδους των διοικητών των Κεντρικών Τραπεζών της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Το ΠαΣοΚ επέστρεψε στην εξουσία το 1993 και έναν χρόνο μετά ο Στουρνάρας ανέλαβε το πόστο του προέδρου του ΣΟΕ παίζοντας επί επτά χρόνια (1994-2001) σημαντικό ρόλο στην προσπάθεια ένταξης στην ΟΝΕ. Στα χρόνια αυτά εκπροσωπούσε το υπουργείο στη Νομισματική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Εκανε δεκάδες ταξίδια για άτυπες επαφές και παρασκηνιακές διαβουλεύσεις με τους βασικούς εταίρους της Ελλάδας στην ΕΕ.
Στη δεύτερη τετραετία Σημίτη, μετά την κομβική θητεία στο υπουργείο Οικονομικών (1994-2000), τοποθετήθηκε πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Εμπορικής Τράπεζας. Εφάρμοσε πρόγραμμα αναδιάρθρωσης που οδήγησε στην πώληση της Εμπορικής στη γαλλική τράπεζα Crédit Agricole.
Αργότερα ανέλαβε γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ. Στις εκλογές του Οκτωβρίου του 2009 το ΠαΣοΚ θριάμβευσε αλλά ο Στουρνάρας, ο οποίος είχε στηρίξει τον Βαγγέλη Βενιζέλο στις εσωκομματικές εκλογές του 2007, δεν κλήθηκε να συμμετάσχει στο οικονομικό επιτελείο.
Κάπως έτσι φτάσαμε στο 2012, όταν ο κ. Στουρνάρας δέχθηκε την πρόταση να γίνει υπουργός Ανάπτυξης στην υπηρεσιακή κυβέρνηση Πικραμμένου (Μάιος-Ιούνιος 2012), και επέστρεψε στο κτίριο όπου έζησε και δούλεψε από το 1986, αλλά έναν όροφο πιο πάνω, στον έβδομο, όπου βρισκόταν τότε το γραφείο του υπουργού Ανάπτυξης.
Μετά τις εκλογές του Ιουνίου του 2012 ο νέος πρωθυπουργός, Αντώνης Σαμαράς, έκανε δεκτή την πρόταση της Δημοκρατικής Αριστεράς για την τοποθέτηση του τότε προέδρου της Εθνικής Τράπεζας, Βασίλη Ράπανου, στο πόστο του υπουργού Οικονομικών, λύση στην οποία συναίνεσε αμέσως και το ΠαΣοΚ.
Ο διακεκριμένος οικονομολόγος είχε περάσει τέσσερα χρόνια στις φυλακές και υπήρξε από τους σκληρότερα βασανισθέντες στα χρόνια της χούντας των συνταγματαρχών. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους επιστήμονες της γενιάς του. Ωστόσο μια σοβαρή περιπέτεια υγείας που περνούσε εκείνη την εποχή δεν του δεν του επέτρεψε να αναλάβει καθήκοντα.
Το τηλεφώνημα
Αφού περίμενε πολλές φορές στο ακουστικό του, ο κ. Στουρνάρας δέχθηκε το κρίσιμο τηλεφώνημα όταν πλέον δεν το περίμενε. Την επίμαχη ώρα, το μεσημέρι της Τετάρτης 26 Ιουνίου 2012, βρισκόταν στο βιβλιοπωλείο Ιανός, στην παρουσίαση βιβλίου του δημοσιογράφου Γιάννη Παπαδόγιαννη με τίτλο «Η άνοδος και η πτώση του Homo Economicus – O μύθος του ορθολογικού ανθρώπου και η χαοτική πραγματικότητα».
Λίγο μετά ο τίτλος επιβεβαιώθηκε. Στις 12.40 χτύπησε το κινητό του. Είδε στην αναγνώριση κλήσης ότι τον καλούσε ο Αντώνης Σαμαράς, ζήτησε συγγνώμη και σηκώθηκε για να μιλήσει. Ο Πρωθυπουργός τού πρότεινε να αναλάβει το υπουργείο Οικονομικών. Ο Στουρνάρας δέχθηκε. Τότε ο κ. Σαμαράς τού είπε πως θα επικοινωνήσει με Βενιζέλο και Κουβέλη και ότι θα τον ξανάπαιρνε σε λίγο. «Κάνε τη δουλειά σου με την ησυχία σου και τα ξαναλέμε» τον καθησύχασε… Οπερ και εγένετο.
«Ο άνθρωπος που διαπραγματεύτηκε την είσοδο της Ελλάδας στο ευρώ είναι τώρα υπουργός Οικονομικών. Αραγε θα διαπραγματευτεί και την έξοδο;» διερωτήθηκε ο ανταποκριτής του Reuters στις Βρυξέλλες το ίδιο μεσημέρι. Η ιστορία, ευτυχώς, γράφηκε διαφορετικά…
Ακολουθήστε το Protagon στο Google News