Σε κάθε πόλεμο υπάρχει μια απλή σχεδόν αυτονόητη αρχή: όταν αμφότερες οι πλευρές εμφανίζονται ως νικήτριες κάποιος ανάμεσα τους δεν λέει την αλήθεια. Και αυτό ακριβώς φαίνεται να συμβαίνει σήμερα στην εύθραυστη εκεχειρία ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν Το ιρανικό καθεστώς παραμένει σταθερά στην εξουσία, παρά τις προβλέψεις πολλών δυτικών και ισραηλινών αναλυτών ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να προκαλέσει εσωτερική αποσταθεροποίηση ή ακόμη και κατάρρευσή του. Το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας δεν έχει εξουδετερωθεί, ενώ το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου — η βασική αιτιολογία της αμερικανικής στρατιωτικής κινητοποίησης — παραμένει, σύμφωνα με όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες, υπό ιρανικό έλεγχο. Το πυραυλικό οπλοστάσιο της χώρας, το οποίο το Πεντάγωνο είχε αρχικά αφήσει να εννοηθεί ότι είχε σχεδόν καταστραφεί, συνέχισε να επιχειρεί μέχρι και τις τελευταίες ώρες πριν από την εκεχειρία. Και ίσως το σημαντικότερο όλων: τα Στενά του Ορμούζ, για τα οποία ο Τραμπ είχε θέσει ως βασικό όρο την πλήρη και ασφαλή επαναλειτουργία τους, παραμένουν υπό ουσιαστικό ιρανικό στρατιωτικό έλεγχο, με την Τεχεράνη να δηλώνει ανοιχτά ότι οι δικές της ένοπλες δυνάμεις θα καθορίζουν ποιος διέρχεται και πότε. Με άλλα λόγια, η κρίση παγώνει χωρίς να έχει αλλάξει ουσιαστικά κανένα από τα βασικά στρατηγικά δεδομένα που υποτίθεται ότι καθιστούσαν αναγκαία την αμερικανική επέμβαση. Η αισιοδοξία που επιχειρεί τώρα να καλλιεργήσει ο Λευκός Οίκος για την επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας εντός των δύο εβδομάδων της εκεχειρίας μοιάζει, υπό αυτές τις συνθήκες, να αγνοεί την ίδια την ιστορία της διπλωματίας με το Ιράν. Η συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης —την οποία ο ίδιος ο Τραμπ κατήργησε λίγα χρόνια αργότερα— χρειάστηκε περίπου δυόμισι χρόνια εξαντλητικών διαπραγματεύσεων, τεχνικής προετοιμασίας και σύνθετων πολυμερών διαβουλεύσεων για να ολοκληρωθεί, σε μια περίοδο μάλιστα σχετικής περιφερειακής σταθερότητας και όχι εν μέσω ανοιχτής πολεμικής σύγκρουσης. Είναι συνεπώς δύσκολο να αντιληφθεί κανείς με ποια ακριβώς λογική θα μπορούσε σήμερα να επιτευχθεί μέσα σε δεκατέσσερις ημέρες μια ουσιαστικότερη και πιο σύνθετη συμφωνία, τη στιγμή μάλιστα που οι δύο πλευρές εξέρχονται από άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση, οι όροι παραμένουν ασαφείς και το χάσμα μεταξύ των θέσεών τους εξακολουθεί να είναι βαθύ. Αντιθέτως, η επίκληση ενός τόσο ασφυκτικού χρονοδιαγράμματος μοιάζει περισσότερο με επικοινωνιακή ανάγκη επίδειξης προόδου παρά με ρεαλιστική αποτύπωση των διπλωματικών δεδομένων. Το μόνο που έχει αλλάξει με βεβαιότητα είναι το πολιτικό αφήγημα. Και αυτό ακριβώς επιχειρεί σήμερα να διαχειριστεί ο Λευκός Οίκος. Το πρόβλημα για τον Τραμπ είναι ότι η στρατηγική του ανέκαθεν βασιζόταν λιγότερο στην ουσία των εξελίξεων και περισσότερο στην ικανότητά του να επιβάλλει τη δική του εκδοχή. Στην επιχειρηματική, πολιτική και πλέον γεωπολιτική του διαδρομή, ο Αμερικανός πρόεδρος λειτουργεί με την ίδια βασική αρχή: ελέγχεις την κατάσταση εφόσον ελέγχεις τις εντυπώσεις. Στο βιβλίο του «Η τέχνη του ντηλ» αναφέρει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα από την καριέρα του στο real estate. Oταν μια ομάδα επενδυτών επισκέφτηκαν μια οικοδομή του, έδωσε εντολή σε οχήματα και μηχανήματα να βρίσκονται διαρκώς σε κίνηση ακόμα και αν δεν έκαναν στην πραγματικότητα τίποτα. Μόνο και μόνο για να δώσουν την εντύπωση ότι τα έργα προχωρούσαν γρήγορα. Όμως η διεθνής πολιτική δεν λειτουργεί με βάση τους ίδιους κανόνες. Και ιδιαίτερα οι πόλεμοι έχουν μια εξαιρετικά δυσάρεστη συνήθεια για τον Τραμπ. Στο τέλος τους, οι αφηγήσεις υποχωρούν μπροστά στα πραγματικά αποτελέσματα. Και τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα του πολέμου που εξαπέλυσαν στο Ιράν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κάθε άλλο παρά θυμίζουν θρίαμβο. Μοιάζουν περισσότερο με βεβιασμένη έξοδο από μια κρίση που ξέφυγε από τον σχεδιασμό εκείνων που την πυροδότησαν — και με μια ακόμη προσπάθεια να παρουσιαστεί η αναδίπλωση ως νίκη.
Σχετικά Άρθρα
Γιατί οι δύο εβδομάδες δύσκολα αρκούν
Το πρωτότυπο άρθρο ανήκει στο Neostrategy.gr .