Η Κούβα βυθίζεται στο σκοτάδι

Σχετικά Άρθρα

Διαβάστε επίσης:Αυξήσεις μετά το 2030 στον ιδιωτικό τομέα

Διαβάστε επίσης:Τσίπρας: Ο «οδικός χάρτης» για το νέο κόμμα – Πότε είναι πιο πιθανές οι ανακοινώσεις

Στο απόγειο της συμμαχίας που είχε οικοδομήσει ο Ούγκο Τσάβες με τον ιστορικό ηγέτη της κουβανικής επανάστασης, Φιντέλ Κάστρο στις αρχές του αιώνα, η Βενεζουέλα έστελνε στην Αβάνα περίπου 100.000 βαρέλια ημερησίως. Τα τελευταία χρόνια η ροή είχε ήδη περιοριστεί στις 35.000 βαρέλια, ωστόσο παρέμενε κρίσιμης σημασίας.

Μετά την αμερικανική επιχείρηση που οδήγησε στην ανατροπή και απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, ο Τραμπ έσφιξε αμέσως τη θηλιά γύρω από την Κούβα ελπίζοντας ότι η στέρηση των καυσίμων θα αποτελειώσει το καταστροφικό έργο τόσων δεκαετιών αμερικανικού εμπάργκο.

Η αλυσιδωτή αντίδραση είναι ήδη ορατή. Από το ντίζελ για τα αστικά λεωφορεία έως την κηροζίνη για τα αεροπλάνα, η έλλειψη καυσίμων διαπερνά κάθε κλάδο. Κυβερνητικός ραδιοτηλεοπτικός σταθμός στην κεντρική Κούβα αναγκάστηκε να διακόψει τη λειτουργία του για μέρες εξαιτίας της έλλειψης ντίζελ. Σε πολλές περιοχές, χωρίς ηλεκτροδότηση δεν υπάρχει ούτε τρεχούμενο νερό, καθώς τα αντλιοστάσια εξαρτώνται από το δίκτυο.

Ο Χόρχε Ρ. Πινιόν, ερευνητής στο ενεργειακό ινστιτούτο του Πανεπιστημίου του Τέξας και πρώην στέλεχος πετρελαϊκής εταιρείας, προειδοποιεί ότι αν χαθεί και βενεζουελανικό πετρέλαιο «ο αντίκτυπος θα είναι καταστροφικός».

Η αλυσίδα των γεγονότων, όπως περιγράφει, οδηγεί σε κυριολεκτική κατάρρευση της οικονομίας: άδεια ράφια, ακινητοποιημένα τρένα, λεωφορεία εκτός λειτουργίας. Σε μια χώρα όπου η εσωτερική διακίνηση τροφίμων και πρώτων υλών εξαρτάται από το πετρέλαιο, η ενεργειακή ανεπάρκεια μετατρέπεται αυτομάτως σε επισιτιστική απειλή.

Ένα κενό που δεν αναπληρώνεται

Η Κούβα δεν διαθέτει επαρκή συναλλαγματικά αποθέματα ούτε αξιόπιστες γραμμές πίστωσης για να αναπληρώσει άμεσα τα χαμένα φορτία από την ελεύθερη αγορά. Το Μεξικό, που παρείχε περίπου 22.000 βαρέλια ημερησίως, περιόρισε τις αποστολές του σε περίπου 7.000 στα τέλη του 2025, ενώ μία μεμονωμένη αποστολή 85.000 βαρελιών αυτόν τον μήνα λειτουργεί περισσότερο ως ανάσα παρά ως ουσιαστική λύση. Άλλοι παραδοσιακοί σύμμαχοι, όπως η Ρωσία, δεν έχουν κινητοποιηθεί αποφασιστικά για να καλύψουν το κενό.

Τα προβλήματα βέβαια δεν ξεκίνησαν το 2026. Ακόμη και όταν το βενεζουελανικό πετρέλαιο έρεε, η χώρα είχε βιώσει αρκετές εκτεταμένες και πολύωρες διακοπές ρεύματος τα τελευταία δύο χρόνια, με κάποιες από αυτές να διαρκούν μέρες και να έχουν πανεθνική εμβέλεια. Σήμερα όμως αφαιρείται και το τελευταίο δίχτυ ασφαλείας.

Στην καθημερινότητα, η κρίση μεταφράζεται σε ατέλειωτες ουρές και αβεβαιότητα. Η κυβέρνηση έχει θέσει σε υποχρεωτική χρήση μια ειδική ψηφιακή εφαρμογή μέσω της οποίας οι οδηγοί πρέπει να «κλείνουν ραντεβού» για να προμηθευτούν καύσιμα. Αντί να σχηματίζονται φυσικές ουρές στα πρατήρια, οι πολίτες εγγράφονται στην πλατφόρμα και λαμβάνουν έναν αριθμό προτεραιότητας και συγκεκριμένη ημέρα ή ώρα εξυπηρέτησης. Στόχος είναι να αποφευχθούν οι ατελείωτες αναμονές και οι εντάσεις έξω από τα βενζινάδικα.

Στην πράξη, όμως, το μέτρο αποτυπώνει το μέγεθος της έλλειψης: χιλιάδες άνθρωποι παραμένουν για εβδομάδες «παγωμένοι» στην ίδια θέση αναμονής, καθώς απλώς δεν υπάρχουν αρκετά καύσιμα για να κινηθεί γρηγορότερα η λίστα. Όσοι έχουν συγγενείς που χρειάζονται συχνές μετακινήσεις για ιατρικούς λόγους στρέφονται στα πρατήρια που λειτουργούν με πληρωμή σε δολάρια — όπου οι τιμές είναι πολλαπλάσιες.

Οικονομική ασφυξία

Ο υπουργός Εξωτερικών της Κούβας, Μπρούνο Ροδρίγκες, κατηγορεί την Ουάσιγκτον για «εγκληματική και ανεξέλεγκτη ηγεμονική συμπεριφορά» και υποστηρίζει ότι η χώρα του έχει το δικαίωμα να εισάγει πετρέλαιο χωρίς παρεμβάσεις. Από την άλλη πλευρά, στην Ουάσιγκτον, το σχέδιο οικονομικής ασφυξίας αποδίδεται από πολλούς στον  κουβανικής καταγωγής υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο που φέρεται να έχει ως όνειρο ζωής την αλλαγή καθεστώτος στην Αβάνα.

Το αποτέλεσμα είναι μια οικονομία που ισορροπεί στα όρια. Όταν το πετρέλαιο μειώνεται από τις 100.000 βαρέλια που απαιτούνται στις λίγες δεκάδες χιλιάδες —ή και λιγότερες— η διαφορά δεν είναι λογιστική. Είναι το φως στο σπίτι, το λεωφορείο που δεν περνά, το νοσοκομείο που δυσκολεύεται να λειτουργήσει.

Ο οικονομικός στραγγαλισμός της Κούβας δεν αποτελεί έτσι μία ακόμα διπλωματική εξέλιξη των ημερών. Ούτε ένα ακόμα ακραίο παράδειγμα της επιθετικότητας του Λευκού Οίκου του Τραμπ. Είναι ο καταλύτης μιας κρίσης που απειλεί να μετατραπεί σε ανθρωπιστική καταστροφή. Και το χειρότερο; Μιας καταστροφής που κανείς σήμερα δεν δείχνει διατεθειμένος να αποτρέψει.