Σχετικά Άρθρα
Γι’ αυτόν τον λόγο, η Ευρώπη δίνει προτεραιότητα στην κατασκευή του Κάθετου Διαδρόμου, ενός δικτύου αγωγών που συνδέει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ουγγαρία, τη Σλοβακία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία. Όταν τεθεί σε πλήρη λειτουργία, θα επιτρέψει στο μη ρωσικό φυσικό αέριο να φτάσει σε έως και 100 εκατομμύρια Ευρωπαίους. Για την Ουκρανία, ο διάδρομος δεν είναι απλώς ένα ενεργειακό έργο, αλλά μια στρατηγική γραμμή ζωής, που εδραιώνει το μέλλον της σε ένα ασφαλές ευρωπαϊκό σύστημα. Τα επόμενα βήματα είναι η επέκταση των εμπορικών μνημονίων κατανόησης, η εναρμόνιση της νομοθεσίας και η επιτάχυνση των τεχνικών αναβαθμίσεων, ώστε ο διάδρομος να λειτουργήσει ως πραγματική ραχοκοκαλιά του διαφοροποιημένου εφοδιασμού της Ευρώπης.
Από την πλευρά της Ελλάδας, έχουμε ένα περιβάλλον αγοράς που ενθαρρύνει τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις. Οι συνεργασίες της κυβέρνησης και του ιδιωτικού τομέα με εταιρείες όπως η ExxonMobil, η Helleniq Energy και η Energean προωθούν την υπεράκτια εξερεύνηση, με στόχο την έναρξη γεωτρήσεων σε 18 μήνες στο βορειοδυτικό Ιόνιο Πέλαγος. Ομοίως, η κοινοπραξία Chevron-Helleniq Energy στοχεύει στην επιτάχυνση των σεισμικών ερευνών το 2026 νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου.
Για την Ελλάδα, αυτό δεν αποτελεί απόρριψη της μετάβασης στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά μια προσπάθεια για υπεύθυνη διαχείρισή της. Η αξιόπιστη παροχή ενέργειας παραμένει απαραίτητη κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, ειδικά καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει την τριπλή πρόκληση της απαλλαγής από τον άνθρακα, της προσιτής τιμής και της ασφάλειας.
Και η μετάβαση της Ελλάδας στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας βρίσκεται ήδη σε πλήρη εξέλιξη: το 2024, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παρείχαν περισσότερο από το ήμισυ της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, χάρη στις ρεκόρ προσθηκών αιολικής, ηλιακής και υδροηλεκτρικής ισχύος. Σύμφωνα με το αναθεωρημένο εθνικό σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα, η Ελλάδα στοχεύει το 82% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές έως το 2030.
Η εγχώρια στρατηγική της Ελλάδας αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη φιλοσοφία που αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης απέφυγε να διατυπώσει την ενεργειακή πολιτική ως μια επιλογή μεταξύ ιδεολογικής καθαρότητας και πρακτικής αναγκαιότητας. Αντ’ αυτού, ακολούθησε μια ισορροπημένη πορεία επέκτασης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, εκσυγχρονισμού του δικτύου και επενδύσεων σε περιφερειακές διασυνδέσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι το φυσικό αέριο παραμένει διαθέσιμο και οικονομικά προσιτό καθώς η ήπειρος κινείται προς τους κλιματικούς της στόχους.
Υπάρχει επίσης μια πιο βαθιά μετατόπιση σε εξέλιξη. Η ενέργεια γίνεται το κρυφό θεμέλιο της τεχνολογικής ισχύος. Η τεχνητή νοημοσύνη, η προηγμένη πληροφορική και οι υποδομές cloud απαιτούν τεράστιες ποσότητες αξιόπιστης και χαμηλού κόστους ενέργειας. Η πρόσβαση σε αυτή την ενέργεια θα βοηθήσει να προσδιοριστεί ποιες περιοχές πρωτοστατούν στην καινοτομία και ποιες υστερούν.
Η ικανότητα της Ευρώπης να ανταγωνιστεί στην παγκόσμια οικονομία που βασίζεται στην Τεχνητή Νοημοσύνη εξαρτάται από την εξασφάλιση άφθονης και σταθερής ενέργειας. Από αυτή την άποψη, η ανάδειξη της Ελλάδας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου τέμνεται άμεσα με το τεχνολογικό μέλλον της Ευρώπης. Οι δεξιότητες υποδομών και ανθρώπινου κεφαλαίου που δημιουργούνται τώρα δεν αποτελούν μόνο κινητήρια δύναμη ασφάλειας, αλλά και πλατφόρμα για μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα.
Συνολικά, αυτές οι εξελίξεις υπογραμμίζουν την ανάγκη να μετατραπεί γρήγορα η διατλαντική ενεργειακή συνεργασία από κοινή πρόθεση σε απτά αποτελέσματα.
Πρώτον, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ πρέπει να επενδύσουν αποφασιστικά σε υποδομές ΥΦΑ, συμπεριλαμβανομένης πρόσθετης δυναμικότητας επαναεριοποίησης και αποθήκευσης. Αυτές οι επενδύσεις είναι απαραίτητες και χρειάζονται με γρήγορο ρυθμό.
Δεύτερον, τα κράτη μέλη της ΕΕ και οι περιφερειακοί εταίροι θα πρέπει να εμβαθύνουν τη συμμετοχή τους σε περιφερειακούς διαδρόμους, συμπεριλαμβανομένων διευρυμένων μνημονίων κατανόησης για τον Κάθετο Διάδρομο και επιταχυνόμενης αδειοδότησης για διασυνδέσεις, κάτι που συνεπάγεται την απλοποίηση των περιβαλλοντικών και κανονιστικών εγκρίσεων, τη συντόμευση των χρονοδιαγραμμάτων για τις διασυνοριακές υποδομές και την εναρμόνιση των τεχνικών προτύπων, ώστε να επιτραπεί στα έργα να μεταβούν από τον σχεδιασμό στην κατασκευή χωρίς καθυστέρηση.
Τρίτον, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού πρέπει να υποστηρίξουν μια ισχυρότερη οικονομική ολοκλήρωση μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης, θεσμοθετώντας τη συνεργασία στο εμπόριο LNG, τις αλυσίδες αξίας υδρογόνου, την ανθεκτικότητα του δικτύου και την ευθυγράμμιση των κανονιστικών ρυθμίσεων. Αυτά τα βήματα θα παράσχουν στις αγορές τα μακροπρόθεσμα μηνύματα που χρειάζονται για την κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων.
Η Ελλάδα σκοπεύει να παραμείνει κορυφαίος παράγοντας σε αυτή την προσπάθεια. Η μοναδική μας γεωγραφική θέση στο σταυροδρόμι της Ευρώπης, της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής – καθώς και η παγκόσμια ηγετική μας θέση στη ναυτιλιακή δυναμικότητα – φέρνει μαζί της τόσο ουσιαστικές ευκαιρίες όσο και σημαντικές ευθύνες. Δεσμευόμαστε να συνεχίσουμε να ενεργούμε ως γέφυρα μεταξύ περιοχών, ως αξιόπιστος εταίρος για τους συμμάχους και ως εποικοδομητική φωνή στη διαμόρφωση του συλλογικού ενεργειακού μέλλοντος της Ευρώπης.
Το βαθύτερο μάθημα της τρέχουσας στιγμής είναι σαφές. Όταν τα έθνη ευθυγραμμίζουν τις προτεραιότητές τους, επενδύουν σε κοινές υποδομές και θέτουν την εμπιστοσύνη στο επίκεντρο της συνεργασίας τους, μπορούν να οικοδομήσουν ανθεκτικότητα ακόμη και σε περιόδους βαθιάς παγκόσμιας αστάθειας.
Το 2025 μπορεί τελικά να θεωρηθεί όχι μόνο ως η χρονιά κατά την οποία η Ευρώπη επιτάχυνε τον αποχωρισμό της από το ρωσικό φυσικό αέριο, αλλά και ως η στιγμή κατά την οποία η διατλαντική εταιρική σχέση εισήλθε σε μια νέα φάση, που ορίζεται από μακροπρόθεσμο στρατηγικό όραμα.
Το καθήκον για το 2026 είναι να μετατραπεί η ευθυγράμμιση σε διαρκή πρόοδο. Η Ελλάδα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαίοι εταίροι μας πρέπει να συνεργαστούν, έργο με έργο, διάδρομο με διάδρομο – έτσι ώστε η ενέργεια που συνδέει τα έθνη μας να διασφαλίσει ευημερία και σταθερότητα για τις επόμενες γενιές».