Το τελευταίο του χαρτί στην προσπάθεια ανάκαμψης της κυβέρνησης, μόλις ένα χρόνο πριν τις εκλογές, παίζει ο Κυριάκος Μητσοτάκης με την απόφασή του να επισπεύσει το επίσημο άνοιγμα της συζήτησης για τη συνταγματική αναθεώρηση, την οποία επιλέγει τώρα να ρίξει στην αρένα των πολιτικών του στοχεύσεων.
Σχετικά Άρθρα
Με την εκκίνηση μιας μακράς διαδικασίας που ως ορίζοντα έχει τον Μάρτιο για τη δημοσιοποίηση της πρότασης της ΝΔ και τον Απρίλιο για την έναρξη της κοινοβουλευτικής διαδικασίας, πρώτη στόχευση του πρωθυπουργού είναι βέβαια να ανακτήσει τη χαμένη πρωτοβουλία των κινήσεων και να ορίσει την ατζέντα για το επόμενο διάστημα, με την ελπίδα να πάψουν να κυριαρχούν στην επικαιρότητα θέματα που προκαλούν κυβερνητική φθορά (βλ. αγροτικές κινητοποιήσεις, σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ, εργατικό δυστύχημα στα Τρίκαλα).
Άλλωστε ακόμα και η μέρα που επελέγη για να γίνουν οι πρωθυπουργικές ανακοινώσεις και να εισαχθεί το θέμα της συνταγματικής αναθεώρησης στη δημόσια συζήτηση, μόνο τυχαίο δε μπορεί να θεωρηθεί ότι ήταν η ίδια μέρα που στην Καλαμάτα βρίσκονταν ξανά μαζί οι δύο πρώην πρωθυπουργοί Κώστας Καραμανλής και Αντώνης Σαμαράς.
Η μέρα δηλαδή που ο κ. Καραμανλής ανακηρύχθηκε επίτιμος δημότης της πόλης και που κατέστησε σαφές ότι εμμένει στην κριτική του προς το μέγαρο Μαξίμου, τόσο για το ζήτημα της «τραυματισμένης σήμερα εμπιστοσύνης στους θεσμούς», όσο και για τα ελληνοτουρκικά, ενώ διατύπωσε κι ένα σαφές «καρφί» προς τον Κυρ. Μητσοτάκη: «Ενίοτε να ακούμε τους πιο έμπειρους, αντί να τους διαγράφουμε, κυριολεκτικά ή μεταφορικά», είπε, με την αναφορά του στην «κυριολεκτική διαγραφή» να αφορά βέβαια τον κ. Σαμαρά και την αναφορά στη «μεταφορική διαγραφή» να εκλαμβάνεται από πολλούς ότι αφορά τον ίδιο.
«Μητσοτάκης ή χάος»
Αλλά εκτός από την αλλαγή ατζέντας, η πρωθυπουργική πρωτοβουλία για τη συνταγματική αναθεώρηση έχει βέβαια και άλλες στοχεύσεις. Δεύτερη στόχευση είναι, οδεύοντας προς τις εκλογές, ο Κυρ. Μητσοτάκης να επιχειρήσει να υποστηρίξει το αφήγημα ότι μόνο η ΝΔ έχει σχέδιο και «θεσμική ατζέντα» για την επόμενη μέρα απέναντι στα κόμματα της αντιπολίτευσης. Με άλλα λόγια το περιβόητο δίλημμα «Μητσοτάκης ή χάος», όσο και αν χθες (ΣΚΑΪ) ο πρωθυπουργός θέλησε να το μετατρέψει σε «Μητσοτάκης ή Ανδρουλάκης ή Κωνσταντοπούλου ή Βελόπουλος».
Στην ίδια λογική ο πρωθυπουργός επιχειρεί, μέσα από τις κινήσεις του για τις αλλαγές στο Σύνταγμα, να παρουσιάσει ένα προφίλ «μεταρρυθμιστικό» και «εκσυγχρονιστικό». Ενός «εκσυγχρονισμού» όμως που έχει πολύ συγκεκριμένα και πολύ σκληρά ιδεολογικά χαρακτηριστικά (νεοφιλελεύθερης κατεύθυνσης) και ο οποίος απευθύνεται στοχευμένα σε ένα ακροατήριο μη φιλικό προς τους δημοσίους υπαλλήλους και εν γένει προς το Δημόσιο.
Σε αυτό το πλαίσιο η κυβέρνηση ξαναφέρνει στο προσκήνιο την εμμονή της με την αλλαγή του άρθρου 16 για τη δημιουργία ιδιωτικών Πανεπιστημίων. Ως γνωστόν προηγήθηκε ο σχετικός νόμος για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια που καταστρατήγησε το άρθρο 16 του Συντάγματος και τώρα το Μαξίμου επιδιώκει την ολοκλήρωση του ανοίγματος της ανώτατης εκπαίδευσης σε ιδιωτικά συμφέροντα με την αλλαγή του ίδιου του Συντάγματος.
Και βέβαια το πιο χαρακτηριστικό είναι ότι αυτό που ο πρωθυπουργός, στο τηλεοπτικό του μήνυμα, επέλεξε να χαρακτηρίσει «μάχη με το «βαθύ κράτος»», δεν είναι άλλο από τη γνωστή επιδίωξή του για την άρση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων. Παρόλο που δεν θέλησε τώρα να χρησιμοποιήσει τη λέξη «άρση» αλλά να μιλήσει για «διαρκή αξιολόγηση» και να πει ότι πρέπει να τεθεί η «έννοια της μονιμότητας σε μία εντελώς νέα βάση». Στην επιστολή του, δε, προς τους βουλευτές της ΝΔ το είπε «επανακαθορισμό της έννοιας της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων», κάνοντας επίσης λόγο για «καθολική καθιέρωση της αξιολόγησης στο δημόσιο».
Τα συνδέουν
Η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδέσει την άρση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων (που ιστορικά έχει κατοχυρωθεί για την προστασία της ανεξαρτησίας της Δημόσιας Διοίκησης από τις εκάστοτε εναλλαγές των κομμάτων στην εξουσία) με το θέμα της αξιολόγησης στο Δημόσιο, παρουσιάζοντας την αξιολόγηση ως μέσο απαλλαγής του Δημοσίου από μη αποδοτικούς υπαλλήλους.
Αποσιωπά βέβαια το γεγονός ότι κάτι τέτοιο προβλέπεται ήδη, υπό τον ισχύοντα Υπαλληλικό Κώδικα, ο οποίος προβλέπει και σήμερα την ποινή της οριστικής παύσης, που μπορεί να επιβληθεί σε σοβαρές περιπτώσεις πειθαρχικών παραπτωμάτων. Και βέβαια πειθαρχικό παράπτωμα αποτελεί και σήμερα η αμέλεια περί το υπηρεσιακό καθήκον και η ατελής εκπλήρωση αυτού ή ακόμα και η παράβαση καθήκοντος, παρά τις προσπάθειες της κυβερνητικής πλευράς να αντιπαρέλθει τη σχετική κριτική, δημιουργώντας την εντύπωση ότι το πειθαρχικό δίκαιο αφορά μόνο άλλου είδους παραβάσεις, οι οποίες ταυτόχρονα (έστω και σε διαφορετικό επίπεδο) είναι και αξιόποινες.
Σε αυτό το πλαίσιο ήδη διατυπώνονται καταγγελίες ότι η άρση της μονιμότητας θα επαναφέρει το κομματικό κράτος και θα στερήσει από τους υπαλλήλους τη δυνατότητα να εκτελούν το καθήκον τους, χωρίς τον φόβο πιέσεων είτε από την πολιτική ηγεσία είτε από τους προϊσταμένους τους είτε ακόμα και από επιχειρηματικά συμφέροντα.
Πιέσεις στο ΠΑΣΟΚ
Ούτως ώστε αν η κυβέρνηση αποσπάσει το «ναι» του ΠΑΣΟΚ στις προτάσεις της, να το αξιοποιήσει ως πανηγυρική επιβεβαίωση της δικής της πολιτικής υπεροχής και πρωτοβουλίας των κινήσεων, ενώ αν εισπράξει «όχι», να επιχειρήσει να παρουσιάσει τη Χαριλάου Τρικούπη ως «αδιάλλακτη» και ως «πράσινο ΣΥΡΙΖΑ».
Σε αυτό το πλαίσιο ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, έλεγε ότι «ήρθε η ώρα να δούμε το ζήτημα της αξιολόγησης στο Δημόσιο, να το συνδέσουμε με το Σύνταγμά μας και με τη συζήτηση περί μονιμότητας και εδώ νομίζω ότι όλοι μας θα αναμετρηθούμε με την ιστορία και με το ποια χώρα θέλουμε να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές».
Στο ίδιο πλαίσιο, αναφερόμενος στην πρωθυπουργική πρόταση περί «δικλείδων οι οποίες θα εγγυώνται τη μόνιμη δημοσιονομική ισορροπία, τη συνεπή κυβερνητική δράση αλλά και την ορθότητα των κομματικών υποσχέσεων», ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, στοχοποιώντας το ΠΑΣΟΚ, θέλησε να πει: «Να μην επιτρέψουμε ξανά η χώρα μας να βρεθεί στα «βράχια» από τους επόμενους λαϊκιστές, τους επόμενους θιασώτες του «λεφτά υπάρχουν», τους επόμενους εμπόρους ελπίδας, τους επόμενους μαξιμαλιστές. Να μην επιτρέπεται, δηλαδή, να ψηφίζονται προϋπολογισμοί, οι οποίοι εκτρέπουν τα δημόσια οικονομικά, παράγουν υπερβολικά ελλείμματα, το «δώστα όλα», που ξεκίνησε τη δεκαετία του ’80».
Για να προσθέσει: «Κάθε κόμμα και, ειδικά, τα κόμματα που είναι πέριξ του κέντρου θα αναμετρηθούν με την ιστορία. Είτε θα το στηρίξουν και θα δείξουν ότι το κακό τους παρελθόν το απέβαλαν, είτε δεν θα το στηρίξουν «πετώντας την μπάλα στην εξέδρα» και θα δείξουν ότι δεν έχουν αλλάξει τα ίδια».
Το αφήγημα για 2015
Και εδώ έρχεται και η τέταρτη στόχευση του μεγάρου Μαξίμου, που δεν είναι άλλη από την προσπάθεια επαναφοράς, μέσω της διαδικασίας για τη συνταγματική αναθεώρηση, του γνωστού κυβερνητικού αφηγήματος για τα γεγονότα του 2015, με την κυβέρνηση να επιχειρεί με αυτόν τον τρόπο, να συσπειρώσει κεντρογενή ακροατήρια, που κάποτε είχαν συσπειρωθεί γύρω της στη βάση του λεγόμενου αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου και τώρα έχουν απομακρυνθεί.
Σε αυτό το πλαίσιο το Μαξίμου επαναφέρει για άλλη μια φορά, όλο το αφήγημα που χρησιμοποιεί η σημερινή κυβέρνηση σε βάρος της κυβέρνησης Τσίπρα, την οποία η ΝΔ του Κυρ. Μητσοτάκη επιμένει να χαρακτηρίζει με τη λέξη «λαϊκιστές», μη βλέποντας κανένα λαϊκισμό στις δικές της πολιτικές συμπεριφορές (όπως π.χ. στη στάση της απέναντι στη Συμφωνία των Πρεσπών και στο χάιδεμα των συλλαλητηρίων). Με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο να υποστηρίζει ότι «η διαφορά του 2027, που θα έχουμε εκλογές, σε σχέση με το 2015, όπου ήρθαν οι λαϊκιστές, είναι ότι πλέον έχουμε δείγμα γραφής. Θέλω να πιστεύω, ότι έχουμε καταλάβει πόσο ακριβά μπορούμε να πληρώσουμε την μεταφορά της «πάνω και της κάτω πλατείας» και αναφέρομαι στα κόμματα και όχι στην κοινωνία, στο Μέγαρο Μαξίμου και στα υπουργικά γραφεία. Δηλαδή, οι λαϊκιστές είχαν έρθει, ήρθαν τα προηγούμενα χρόνια».
Παρέμβαση Βενιζέλου
Αλλά βέβαια τα κεντρογενή ακροατήρια που προσπαθεί η σημερινή κυβέρνηση να επαναπροσεγγίσει, είτε μέσω ξυπνήματος αντι-ΣΥΡΙΖΑ αντανακλαστικών, είτε μέσω των πιέσεων στο ΠΑΣΟΚ, τα αποσυσπειρώνουν με έντονο τρόπο οι παρεμβάσεις του πρώην αντιπροέδρου της κυβέρνησης ΝΔ-ΠΑΣΟΚ, Ευάγγελου Βενιζέλου, όπως η τελευταία του, στην οποία τόνισε ότι «ο σεβασμός του Συντάγματος προηγείται της αναθεώρησής του», ότι «το πρόβλημα της χώρας δεν είναι συνταγματικό, είναι η βαθιά κρίση αξιοπιστίας των θεσμών και η διάρρηξη του κοινωνικού συμβολαίου της Μεταπολίτευσης» και πως «πρέπει η χώρα να καταστεί έστω τυπικά διακυβερνήσιμη πριν το Σύνταγμα καταστεί αναθεωρήσιμο».
Το άρθρο 86
Την ίδια στιγμή το Μαξίμου βάζει στο τραπέζι την αλλαγή του άρθρου 86 για την ευθύνη των υπουργών, αλλά βέβαια είναι το ίδιο που οχυρώθηκε πίσω από το συγκεκριμένο άρθρο του Συντάγματος προκειμένου να μην παραπέμψει τους δύο πρώην υπουργούς του σε Προανακριτική επιτροπή για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Το ζήτημα, δε, του Προέδρου της Δημοκρατίας, παρ’ ότι είναι ίσως το λιγότερο φορτισμένο ιδεολογικά από τα ζητήματα που ανοίγει η κυβέρνηση (με πρόταση καθιέρωσης μίας και μόνο εξαετούς θητείας), είναι επίσης ένα θέμα το οποίο δύσκολα μπορεί να αποτελέσει πεδίο συναίνεσης, κυρίως λόγω του βεβαρημένου ιστορικού της στάσης της στην τελευταία αναθεώρηση. Ενώ, δηλαδή, όλες οι πολιτικές δυνάμεις είχαν συμφωνήσει στην τότε προτείνουσα Βουλή (με πλειοψηφία ΣΥΡΙΖΑ) ότι η εκλογή του ΠτΔ πρέπει να αποσυνδεθεί από την πιθανότητα πρόωρης διάλυσης της Βουλής και προκήρυξης εκλογών, στη συνέχεια, στην αναθεωρητική Βουλή (με πλειοψηφία πια της ΝΔ) η αναθεώρηση που προκρίθηκε πήγε πέρα από αυτό, φτάνοντας στο σημείο να επιτρέπει την εκλογή ΠτΔ ακόμα και με απλή πλειοψηφία.
Η ΝΔ εκμεταλλεύτηκε έτσι τη νέα συνταγματική διάταξη, προκειμένου να μην επιδιώξει συναινέσεις για το πρόσωπο του νέου ΠτΔ και να προκρίνει την στενά κομματική επιλογή του σημερινού ΠτΔ, συγκεντρώνοντας την ομόθυμη αντίδραση όλης της αντιπολίτευσης.
Απέχει αρκετά
Όσο για το θέμα της αλλαγής του τρόπου επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης που έχει θέσει το ΠΑΣΟΚ, ο πρωθυπουργός μίλησε για «πιο ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων των δικαστών στην επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων».
Μένει να φανεί ποιο ακριβώς θα είναι το περιεχόμενο της σχετικής πρότασης της κυβέρνησης, όμως η πρωθυπουργική διατύπωση (που δεν εξαιρεί ρητά την εκάστοτε κυβέρνηση από την επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης) απέχει αρκετά από μια άλλη διατύπωση που είχε χρησιμοποιήσει μια μέρα πριν, καταθέτοντας τη δική του θέση, ο Νίκος Δένδιας, ο οποίος διερωτήθηκε: «Ποιος από εμάς μπορεί, παραδείγματος χάρη, στο πλαίσιο αυτής της αναθεώρησης να συνεχίζει να υπερασπίζει τη λογική ότι η ηγεσία της Δικαιοσύνης πρέπει να επιλέγεται από την εκάστοτε κυβέρνηση;».