Συμφωνία Mercosur – ΕΕ: Τι σημαίνει για τους Ευρωπαίους αγρότες, ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν – Οι αντιδράσεις και το

Στα αιτήματά τους προς την κυβέρνηση, οι αγρότες ζητούσαν, μεταξύ άλλων, να μη συνυπογράψει η Ελλάδα τη συμφωνία, ενώ τόσο η Γαλλία όσο και η Ιταλία είχαν εκφράσει εγκαίρως, ήδη από τον περασμένο Δεκέμβριο, τη διαφωνία τους.

Οι αγροτικές οργανώσεις κάνουν λόγο για άνισο ανταγωνισμό, επισημαίνοντας ότι οι χώρες της Mercosur λειτουργούν με διαφορετικά και λιγότερο αυστηρά πρότυπα ασφάλειας. Χαρακτηρίζουν τη συμφωνία ως «ιστορικό λάθος» και «επιζήμια για τον ευρωπαϊκό αγροτικό τομέα και την επισιτιστική ασφάλεια της ΕΕ».

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση ισχύουν αυστηροί κανόνες σχετικά με την καλή διαβίωση των ζώων, τη χρήση φυτοφαρμάκων και αντιβιοτικών, καθώς και την προστασία του περιβάλλοντος. Αντίθετα, σε χώρες της Mercosur επιτρέπεται η χρήση ουσιών που έχουν απαγορευτεί ή δεν έχουν εγκριθεί στην ΕΕ, όπως συγκεκριμένα φυτοφάρμακα, ζιζανιοκτόνα και αυξητικοί παράγοντες στην κτηνοτροφία, ενώ η εφαρμογή των κανονισμών είναι συχνά πιο χαλαρή.

Επιπλέον, βάσει της συμφωνίας, για ορισμένα προϊόντα —κυρίως τρόφιμα και αγροτικά αγαθά— θα ισχύει πλήρως ελεύθερο εμπόριο. Για άλλα προβλέπεται η εφαρμογή ποσοστώσεων με μειωμένους δασμούς, τα λεγόμενα tariff-rate quotas (TRQ). Κεντρικό ζήτημα αποτελεί το βοδινό κρέας, καθώς η συμφωνία επιτρέπει την εισαγωγή σημαντικών ποσοτήτων φθηνότερου νοτιοαμερικανικού κρέατος στην ΕΕ. Συγκεκριμένα, οι χώρες της Mercosur θα μπορούν να εξάγουν έως 99.000 τόνους βοδινού κρέατος με μειωμένο δασμό 7,5%, έναντι των κανονικών δασμών που κυμαίνονται περίπου στο 40–45%.

Οι παραπάνω παράγοντες αποτελούν τον βασικό λόγο των έντονων αντιδράσεων των αγροτών και ιδιαίτερα των κτηνοτρόφων, με τη Γαλλία, την Πολωνία, την Ουγγαρία, την Ιρλανδία και την Αυστρία να απορρίπτουν επισήμως τη συμφωνία. Όπως τονίζουν, η εφαρμογή της θα συμπιέσει τις τιμές του βοδινού κρέατος και θα εντείνει τον αθέμιτο ανταγωνισμό, καθώς οι παραγωγοί της Mercosur δραστηριοποιούνται με πιο χαλαρούς κανόνες σε θέματα περιβάλλοντος, ευζωίας των ζώων και ασφάλειας τροφίμων. Παράλληλα, εκφράζεται η ανησυχία ότι η συμφωνία ευνοεί μεγάλους νοτιοαμερικανικούς εξαγωγικούς ομίλους, εις βάρος των μικρότερων ευρωπαϊκών αγροτικών εκμεταλλεύσεων.

Πώς προσπαθεί η ΕΕ να καθησυχάσει τους σκεπτικιστές

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισήγαγε μηχανισμό αναστολής της προνομιακής πρόσβασης της Mercosur για ευαίσθητα αγροτικά προϊόντα, όπως το βοδινό κρέας, σε περίπτωση απότομης αύξησης εισαγωγών ή πτώσης τιμών.

Το όριο ενεργοποίησης μειώθηκε από 8% σε 5%, έπειτα από αίτημα της Ιταλίας.

Παράλληλα, η ΕΕ εξετάζει την εναρμόνιση προτύπων παραγωγής μεταξύ εγχώριων και εισαγόμενων προϊόντων, ειδικά σε θέματα φυτοφαρμάκων και ευζωίας των ζώων, ενώ ενισχύει τους ελέγχους στις εισαγωγές τροφίμων.

Ο επόμενος κοινοτικός προϋπολογισμός θα προβλέπει ταμείο κρίσης 6,3 δισ. ευρώ για τους αγρότες, καθώς και πρόωρη διάθεση 45 δισ. ευρώ σε αγροτικές ενισχύσεις. Επιπλέον, η Κομισιόν ανακοίνωσε μείωση δασμών σε ορισμένα λιπάσματα, των οποίων το κόστος έχει αυξηθεί έως και 60%.

Το ευρωπαϊκό παρασκήνιο

Σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, το πολιτικό και θεσμικό πλαίσιο της συμφωνίας ΕΕ – Mercosur είχε διαμορφωθεί ήδη από το 2019, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, γεγονός που – όπως επισημαίνεται – έρχεται σε αντίθεση με τη σημερινή στάση της αντιπολίτευσης. Παράλληλα, τονίζεται ότι η συμφωνία θα εγκρινόταν ανεξαρτήτως της στάσης της Ελλάδας, καθώς είχε ήδη εξασφαλιστεί η απαιτούμενη ειδική πλειοψηφία σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Την Τρίτη 16 Δεκεμβρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπερψήφισε δέσμη συνοδευτικών μέτρων, προκειμένου η εμπορική συμφωνία να εφαρμοστεί με αποτελεσματικούς μηχανισμούς προστασίας για τους πλέον ευαίσθητους γεωργικούς τομείς της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα μέτρα εγκρίθηκαν με ευρεία πλειοψηφία (421 ψήφοι υπέρ, 161 κατά), με όλες τις βασικές πολιτικές ομάδες να τάσσονται υπέρ, πλην της Αριστεράς και της ομάδας των Πατριωτών.

Από τους Έλληνες ευρωβουλευτές, υπέρ των μέτρων ψήφισαν οι ευρωβουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, ενώ οι υπόλοιποι Έλληνες ευρωβουλευτές καταψήφισαν. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη στάση των ευρωβουλευτών του ΠΑΣΟΚ, οι οποίοι ήταν οι μόνοι από την πολιτική ομάδα των Σοσιαλιστών που δεν υπερψήφισαν, σε αντίθεση με σοσιαλιστές ευρωβουλευτές από χώρες με ισχυρή αγροτική παραγωγή. Υπέρ της συμφωνίας τάχθηκε και η ομάδα του ECR, στην οποία ανήκουν οι ευρωβουλευτές του Κυριάκου Βελόπουλου.